Showing posts with label Politics. Show all posts
Showing posts with label Politics. Show all posts

Tuesday, October 27, 2015

Sut Cing & Kumpi Tokhom

Aung San Suu Kyi in kumpi a sem thei diam? cih dotna tam mahmah hi.
NLD in:
  • Upper House 224 lakah alangval ahi 112+1=113  angah leh.
  • Lower House 440 lakah alangval ahi 220+1=221 angah leh.
A ma party in President candidate dingin nominate thei ding a, 90 lak ah 60 pha ding ahihmanin ngah ding hi.

Vote tawh ngah thei hi.

Ahihhangin 2008 Constitution Tang 59 (f) ah a innkuanpihte lak ah gamdangmi a om leh Kawlgam President sem theilo kici citciat hi.

Tua 59(f) pen puahsawm leh Hlutaw a galkap 25% te'n dalden uh hi.

Nung Shwe Mann tawh kipawl a puah sawm uh leh vote tawh zo napi, galkap 25% te utlo uh ahihmanin lawhsam hi.

2008 Constitution ah Thukhunpi constitution puah nang pen Muutpu 75% val in a thukim kul kici hi.

Tua ahihmanin 2008 constitution a kipuah kei buang leh Pi Sut Cing kumpi suak theilo hong leh suak hi.

Than Shwe-Thein Sein in bel Mualgam thautawite tawh kiho siang khit bek ciangin Constitution puah pan ni ci uh hi.

Saturday, October 17, 2015

Tulai Party Campaign Daan

Party te campagn mizol daan ding pen ko zo le ung bang teng sem ding, bangteng ngim cih gen ding ahihi.

Pilna
Cidamna
Lampi
Mei
Mipi taksapte hukna ( Social Welfare)
Constitution

Cih khawng gen ding ahihi.

Development ah Union budget leh Chin State budget koici zeek ding.

Democarcy leh Federal ngah nailo i hihmanin Constitution puah ding vai, koimun puah ding, koimun gelh thak ding, or avek vua gelhthak i hih leh koici gelh ding cihteng mipi telsak mahmah ding ahihi.

Tu tadih Party te mizol daan pen:

▬ZCD pumgup lo teng minam  iitlo hi pong.
▬ZNRDP vote lo teng simte gum, Zo tahtah hi sih.
▬Chin bek tawh hong kithei. ZCD Gin Kam Lian in hong phin tazen mahmah, ngaloomata.
▬Kawlgam NLD in zo ding. Beel zual ni.
▬USDP mah in ngah lai in teh.

Cih khawngpeuh hi zen hi.



Wednesday, August 26, 2015

Tedim Chin State Assembly Palai

Tedim Township pan Chin State Assembly kah dinga kiteelna lut sawm party 8 pan palaite i en ciangin, township a ding phatuam lua ding khat zong om sa kei mai ing.
State Assembly leh Govt. kumpi ding kiteelna pen khangtona ( development ) a ding pha mawh mahmah khat hi. Banghang hiam cih leh Chin State Budget pen hiteng zek ding hi a, Tedim pan 2 kihelkhuan i nei hi.
Tutadih a state a ding party candidate palai 17 teng en leng, mipi a " pia-sia" ding sangin a " la-sia" ding pian vive hi zaw thong uh hi.
Nung Sian Tuang leh khangnolam pan ahangsan ding khat khawng, State a ding hong ding le uh ka cih simsim leh, party teng list ah hong kihel kha hetlo mawk uh hi.
I satanh 2 bek cihthadah hitenga 17 teng avek un hong cing phial uh zong, Tedim township sung mipi nekpih phattuampih khak ding taktak a mu mello hi ing.
A phu ngam ding om sa keng ka cihna hi. A ne ngam ding vive hi gai zaw pian uh sa ing.
Tanau vai peuh in pawl khat in azadah phial uh zongin, kei muh daan ka genna hi.
Nung Sian Tuang leh Thang Van Lian hoh indipendent in hong ding le uh phatuam zaw lai in um ing
Freedom of Expression

Candidate list for Tedim 1 and 2  State Assembly Constituencies

Sunday, August 23, 2015

Zo Khup i Mimal Support Tangko Na

( To Whom I support for 2015 Election)

November 08, 2015 ni a kibawl ding kiteelna ah kei mimal in ka support daan anuai bang ahihi.
Akhawkkhawk a ka support daan:

  • Zomi sungah ZCD Guungal lam a teng
  • Zo sungah ZNRDP Tonzang Zokuel a ding teng.
  • Haka ah Zomi mintawh a ding ZCD candidate pen.
  • Falam ah CPP
  • Matupi ah ENDC
  • Chin State mundang tengah bel CNDP party
  • Kalay-Tamu Valley a ding bel khentat nailo.
  • Kawhmu Township ah Pi Aung San Suu Kyi.
  • Guunkhawm khangsiah Kawlmi lak tengah bel NLD support ing ei.
  • Ka neutral/gumzawk neilohna mun bel Pu Zozam leh Pu Ngin Thang kidemna khawk hi.
  • Kei mimal support leh pangpih daan hi.


Tua dingin hih timeline/blog pan ka hih zawh zah in hih ding ka hihi.

▬☻☻Ka deih ngiatloh bel USDP ahihi. Mimal a kilemloh pih leh huat anei bel hikeng.▬☻☻

Aw, Topa ka deih teng lawhcingna na piaksak inla, USDP kumpi gilote hong kiasak tapeuh in.

No bang ci'n na ngaihsun vua?


Thursday, August 20, 2015

Zomi, Zogam leh Myanmar Top 12 Vai


Union of Republic of Myanmar-RUM pen leitungbup a gamhau kidemna ah 12 na mun tungto ta a Top 10 sung lut dekdek ta ci in kiza hi. Southeast Asia ah bel khatna hi teutau ta ci hi.
Atawpna lam pan lehsim leng cihna hi.
World Bank i leitung gam 215 te tuuktehna ah RUM pen 203 ah omin, atawpna pan lehsim leng 12 ah om teutau hi. Southeast Asia gam 11 lakah 11 mun luah ahihmanin lehsim leng champion hita hi.
Tuni a RUM kumpi zatzat lai ahi hauhna tuat daante pen GDP/capita kici, gam hauhna pen milip phazah tawh kihawm tuatdaan tawh kituat hi a, leitungah tua daanin kuaman teh le tuat nawnlo hi.
Tuhun teh leitungah HDI- Human Development Index kici kieukim pan en a, gamkhat peuh i hauhna kituat ta ahihi.
Tua HDI tungtawn a World Bank in zong tuat leh teh ta ahihi.
HDI tawh kituat ciangin,
Kumkhat Mimal Khat In:
Sumlut Zah USD. 30,000 ( Innkuan hilo)
Siamsin Man USD. 6000 ( Sangkah tanghtangh ding cihna hituanlo)
Mihing Khan Kum 80 ( Life Expectancy)
Atunga teng pen World Bank in gam-tuukteh cianga azat naangkhau ahihi. Tua nuai ah sau i kiat leh tuuktehna ah zong ki tuuk-tawm pah hi.
Myanmar Army in min tuamtuam tawh kumzalom lang ( Half a century/50 ) hong vaihawm khit piikpeek ciangin i gam dimun i enkik leh:
  • Population milip 60 million ding lak awah 9 pen tungna kithei zolo in mang hi.
  • ☻B.A, M.A, Ph.D te nangawn migam ah MBBS ( Muh BangBang Sem) kisem ta hi.
  • ☻Singapore ah Myanmar numei innteng bazaar om tahial hi.
  • ☻China gam a zi mu zolote zi ( Sex Slave) dingin mi tampi paipai ta hi. Zomi zong om ta.
  • ☻ Gamhau tung sunsun kicite zong nasialua om nai kholllo hi.
Atunga teng pen mipi tuamtuam kihona leh thu kihawmnate pan a, point te Zopau tawh kong suukkhiat kik pak ahihi.
Ataktak ah tuasangin i dinmun sia zaw lai hi.
Kum 50 i kideeksi-dawn sak dikdek khit ciangin,
Kum 50 hong deeksi-dawn kik theih nang vua,
Tukum Nov.08, 2015 kiteelna ah,
USDP galkap party mah,
vote pialai ding i hiam?
Ci in mite kikum ngeingai ta uh hi.

Zomi nang bang ci'n na ngaihsun a ?



Saturday, June 14, 2014

Upper House, National Equality leh WZC policy


Minam liangko kikimna i cih pen athu leh naknuai  kamsiam a ki hehnem ziauh tawh  aman thei ding thu hilo a  atak a kideih ahihi.

Myanmarian Parlianment a Upper House or Amyothar Hluttaw ( US hileh Senate) ah:

Palai kigawm                        224 

Chin State                              12
Kachin State                          12
Kayah                                    12
Karen                                    12
Shan                                      12
Mon State                             12
Rakhine State                        12 
Non Myanmar Total              84
Myanmar                               84

Non Burman State 7 kigawm                  84
5pik Division         7 kigawm                  84 

State palai 12 lakpan 3 ta kawlgalkap palai hi sawnsawn ahihmanin 3*7=21 dawh khiat kul sawnsawn hi.

Tua ahihmanin State 7 kigawm palai 84-21=63 bek Non Burman state 7 a  mipite teelkhiat ahihi.

Upper House or Senate or Amyothar Hluttaw ah:

Palai kigawm     224
Kawlpalai          161 
Kawllo Palai        63

US Senate banga Upper House ah palai kikim  neih ciat ding WZC  in kideih ahihi. 

US ah State khat in Upper House ahi Senate ah palai 2 ta nei in a term uh kum 6 ahihi.
US pen Geography base a State kibawl hi a, Burma ah bel Minam Nationalities base a State kibawl ahihi. 

Upper House pen Minam or State base a kibawl hi in, Lower House pen milip population base a kibawl ahihi.

Kawlgalkap, USDP, NLD leh Chin State base politician te genkhiat mengmeng nop melloh thu teng ahihi. Ngap ngiatlo uh ahihcianga, nektawm politics tawh hong amsak niloh uh ahihi.

Atung a House te kibawl daan a dik khit ciangin, tua house 2 te power a kikim kul lai hi. 

Tuabek ciang a i  minam leh gam muibun tak a kizuun zo pan ding ahihi. Tua masiah pen USDP leh NLD te khateh politics mah liak thuamthuam a, Zomi leh Zogam i kinaamtak den kul tawntung ding hi.

Aung San tawh " Kawl pek khat, Zo pek khat " i cih pen atung a teng kigen ahihi.

2015 khit ciang WZC in Kawl kumpi thak tung ah hivai tawh kisai ki nak nawt san mahmah lai ding ahihi.

Tulaitak Myanmar Senate Upper House dinmun anuai bang hi lel hi.


Number of MPs
Party
%
123
USDP
55%
56
Military-appointed
25%
29
Ethnic parties*
13%
5
NUP
2%
5
NLD
2%
1
NDF
<1 font="">
1
NNDP
<1 font="">
1
Independent
<1 font="">
221**
100%

Monday, October 7, 2013

Inn ciah ding vai

               

                             




Friday, January 18, 2013

Myanmar President leh C-in-C kitukalh









Thuthang kizakna ah December 10, 2012 ni pek in Myanmar president Thein Sein in Commander-in-Chief Min Aung Hlaing kiangah , Kachin Operation khempeuh khawl dinga thu pia khin ci hi. ahihhangin Kawlgal khawltuanlo ahihmanin, Thein Sein leh Min Aung Hlaing kikal kizapna hoih lualo hi ding a, mi tampi in muangmawh uh hi.

Khenkhat leuleu in Kachin gam ah Kawl galkap tam silua ahihman a, Kawlgalkap luliikte thangpaih pang hi ding aci zong om hi. Min Aung Hlaing pen Than Shwe in mung mahmah a  galmang za apiak hi in, acil in Kawl galkap lubok te'n zong muang mahmah uh hi.Tom pian bilbel ahihmanin Napoleon ci uh hi.

Ahizongin tuni tan a nasep leh makaihna te i et ciangin, a tom beekbuuk cih loh, France Galmang Napoleon aphakna dang khat zong  kimu kha nai lo hi..

Monday, November 26, 2012

Catalan Independence



                                             


Spain sunga  Catalan gamke mipite nasep silbawl hamsatna leh nuntak hamsatna hangin sinso gawp uh a, Catalan mipi sungah Spain pan inntuan nopna lungsim khang hathat ci in November 25, 2012 Reuters thuthang in gelh hi.

Catalan gamke pen Denmark gam sangin lian zaw a, Potugal te hauhna tawh ahauhna uh kikim ci hi.
Catalan sumbawlna in  Spain gambup i  1/5 pha ci hi. Tua banah Catalan pen leitunga  tukpeng team minthang FC Barcelona omna zong ahihi.

" Catalan gam in independence la leh, FC Barcelona te bek suisak le uh zong, World Cup lutzo pah lo ding uh amaw." ci in,  Zomi tukpeng uuk mahmah khat in amuh daan gen hi. Europe ah Croatia gam in zong independence angah khit phet un,  World Cup hiam European Cup hiam ah  Semi Final kah zo ngei uh hi ci lai hi.

Catalan gamke in kum khat in siah Euros 16 billions ( USD. 21 Billions) phualpi kumpi ah akhiat uh hangin, phualpi kumpi in themcik bek Catalan te zat dingin pia kik bek a, tua thu pen Catalan mipite hehna bulpi khat ahihi ci in Yahoo News in gelh hi.

Tukum September kha sungin Catalan Independence deih in,  mipi te'n lungpho lamzuihna nei khin ahihi.

Tulaitak Catalan gamke kiteelna Sunday ni in nei uh a, Spain phualpi tawh kipawl nuam lai Convergence and Union Alliance -CiU ( Zogam bang hi leh USDP, NUP leh NLD cih daante)  in mun 135 lak ah 48 khong bek ngahzo pan cih kiza hi. Adang mun teng pen inntuan nuam party 4 te'n ngah kha thei dinga ki ummawh ahihi.

Spain tawh kipawl ding maw, inntuan zaw ding? cih mipi dotna (Referandum) a om theih nangin, mun 135 lak ah 2/3 ngah kul ding ci hi. Inntuan nuam te'n 2/3 angah uh leh, Catalan ah mipi sodomna (Referandum) om dinga, tua sodomna ah mipi te'n Independence adeih zawk vua leh, Catalan gam thak hong piang khia ding ahihi.

Referandum tawh Independence ngah pen tunai in Indonesia gam pan East Timor om ahihi. Tua banah 2014 ciangin,  Britain belpawlgam sung panin, Scotland gamke in zong referandum bawl ta ding uh ahihi.



                          
View Larger Map

Monday, October 22, 2012

Myanmar Police Sungthu

 

Myanmar Police sungthu Officer khat leh Sergeant khat in hangsan takin pholhkhia ta uh hi.

Tulaitak Myanmar Kawlmang in Mone Yua District, Sarlingyi township sung, Letpadaung tangdunga mual bawk 33 val ah sumsan piang mukhia uh ahihmanin, tua sumsan pianna mualbawk 33 bup China company khat kiangah kawlmang in pongh zuak hi. Tua sumsan tawhkhiat kipan ta ahihmanin, tuakiim a kawl mipi bup hawlkhia uh a, police 300 val acing dingin ah sawl uh hi.

Mipite a ki hawl khiat hangin NLD, 88 kici kawl kipawlna lian diakte kuamah paungamlo in dai dide uh hi. Amulo kineih in ai-mit-deh bang uh hi. Thuthang khat kizakna ah 88 te'n USDP kumpi pan golhguk ne uh a, 88 te mahmah in hih khua mipite kiangah vapai in, hih pen Union Project khat ahihmanin, i pute cih bangbang na nial se dah un ci in,  puaisar vasem uh cih kiza hi.

Kuamah in abuai pih ngam nawnloh hangin, mipi te'n alungkimlohna uh lungpho teitei uh a, tua mipite bawlsia dinga kisawl,  Myanmar Police te mahmah in zong mipi dinmun amuh uh ciang, alungtang uh in thuakzollo in khasiat pih uh  a, media te kiangah police sungthu tawh kisai guitamna nei uh ahihi.

Hih interview a kihel police  2 te Kawl Huaiham Kumpi in, interview asuah phet in tawp sak pah cih kiza hi.

Hih police te nih gen lak a thupi leh lamdang bilbel khat ah " Kawlgam in democracy angah lam ko thei kha  kei ung." ci lehbung uh hi.

Kawl blogger lak ah media website te sang zong a en tamzawkna Dr.Lun Swe blog a article thului kigelh khat ah, Suu Kyi leh 88 te pen nitumna gamte leh kawlmangte kikal a puaisar sem leltak uh hi, acih uh hoh dik leh kilawm hi. Kawlmangte khutzat leh molhtum  Myanmar Police te nangawn in, democracy thei kha kei ung ci bek helzen  uh ahih ciangin, Kawlgam ah zuau lianpi khat pingpei pei a kipeipei ahihlam, hih police 2 te thugen pan kilangkhia mahmah hi.

Khenkhat genna ah NLD makiate, 88 makaite leh tapong makai khenkhat, galkap democracy them khong, a kamvang uh hukpak nanga, Tomi leh Neino tangthu sung hiam khat a kigen banga,  KAUPAIH DEMOCRACY bek hileh kilawm hi.

Mipite bel khuamial nuai ah penglam ai-am bang leh gilkial in theem dingdeng in om lai ahihi. Kikhelna acih koi ahia? ci in mual-mang-en bang lai i hihi.

KHITPIAT TAHTAY  cih theih kawlgalkap uliante( Kawlgalkapbup i 1% khong) , amau khatehdawh CRONY sumbawlte leh gamkhangto tung REFUGEE  innkuante losiah mipi 90% te dimun bel angei mah in ngei lai hi hang..

Wednesday, October 3, 2012

Kawl NDSC sungthu


International Day of Peace, September 21 ni a lungphona neite.

Myanmarian vaihawm pawl ahi President Office, Myanmarian Parliament (LutTaw) leh Suppreme Court sang thu nei zaw dinga,  2008 Constitution tawh kibawl National Defence and Security Council-NDSC te lungbuai mahmah uh cih kiza hi.

Tulai in President Thein Sein mai-et  lungphonate kuaman khamlo napi, Kilemna  deih a lungphonate bel kikham ahihi. Tampi 400 val  kiman ta hi.

Tua tawh kisai in September kha beikuanlam in meeting ( Ani lian kitheilo) khat om ci in, October 01, 2012 ni in report kiza hi.

Tulai President Thein Sein deih ciponga lamzuihna, muakna leh lungphonate Kawlmang te'n  lim phal mahmah bilbel uh hi. Ahihangin Kilemna deih a lungphote bel phallo luilam uh hi.

Kilemna deih lungphote banghang khakta'n uh hiam cih NDSC in amuh daan uh anuai bang ci hi:

  1. Kilemna deih lungphonate leh thungetnate ( Prayer For Peace)  phal uh hi leh,  mipi bup in zui pah ziahziah ding uh a, tua panin leitung in zong nawkna (pressure) pia ding in,  a galdo laite deihna ahi Federal State piak khiat ngawngaw hong kul khak ding cih patau uh ci hi.
  2. Kilemna deih a panla Kachin Peace Network leh Generation Wave cih bang pawl tampite pen kham phot ding ci in ki thukim uh ci hi.Tulai a Mualgamte tang dinga sisan naisan tawh dinglai omsun  KIA, ZIA, SSA( North) cih bang pawlte in anung pan panpih hi dinga muangmoh uh hi.
  3. Mualgam tenga KIO leh Ceasefire lakhin pawlte tawh kikapna om niloh pen, President Office in a theilo kineih uh a, Myanmar Colonial Army in a utut vua, tatsia thei uh ci in, leitung ah minsia uh ahihlam  zong genkhawm uh cih kiza hi.
  4. Atawpna thu khensat aneihna vuah President Thein Sein mai-et lungphonate pen phal phot ding in, Kilemna deihte bel kham phot ding ci in khensat uh ci hi. A maban pen UNGA khawmpi kah Thein Sein hong ciah ciang genkhawm ding ci in khensat uh ci hi. Tua tawh kitonin Thein Sein hong ciah ciang a thuzawh teng Thein Sein dawn zuahzuah sak ding  uh ci hi.

Kum khat sungin Kawlgalkap a si leh liam 10,000 val phata ahihmanin, Galkap nautang te'n apu te un Mualgamte deih anial man leltak vua, galkap lubok nautang te'n sihlawh, bailawh, a zite uh meigong lawh niloh a om uh pen,  lungkim nawn mello uh cih zong kizak beh lai hi. Tua hang tawh Kilemna deih a lungphote Kawlgalkap innkuan pih te'n zong tha pia simsim uh ci hi.

Mualgam te sim a,  a sihsih uh sangin, Naypyitaw simsuk pak le uh, Myanmar Army nautangte a nahlawh uh pek zaw ding hi ci in,  hih blogger leh Zomi tampi in zong upna kinei hi.

Wednesday, September 5, 2012

Constitution: Chin State Siahtung Siahphei


Tutunga i kupnop thu in Siahtung Siahphei thu ahihi.

Tuhun Nargis Chin State in Siahtung Siahphei tawh kisai, Kawlmangte Vompi sahawmna pan satanh koicia ngah cih tawh kisai gen nuam i hihi.

Siah thu  igen masakna pen anuai a thu poimawh mahmah khenkhatte hang ahihi. Tuate:

  • Khangtohna Development i cih khempeuh pen siahtung siahphei kikaite pan honglut sumte zanga kibawl ding hi.
  • Vaihawm ding kumpi leh kumpi nasemte khasum dingte tua siahte pan kipia ding hi.
  • Mipi genthei liangvaite domkangna Welfare vai khempeuh zong tuamah pan kisawk ding ahihi.
  • Gam khat leh gamke khat i tawphah kisam bulpite ahi Infrastructure kici Lampi ( Transportation), Meitha ( Energy), Pilnalam ( Education), Kizopna ( Communication), Cidamna ( Health) cih bang thubulpite pen kumpi in siahsum mah zanga hong sep ding ahihi.

Atunga teng pen a poimawh deuh leh i theihkhak teng i taklat pak bek hi a, thudang tampi zong kihellai ahihi.

Tua ahihleh atung teng sep theih nangin Chin State in koipan siah bangzah kaikhawm thei ding cih i et ciangin,  2008 Pingpei Constitution ah anuai bangin kigelh hi.

2008 Constitution i  Article 67,68 Gamke te Siah dong tanvote ( Taxes to be collected by Region or State) leh State sumnaak dingtecihna nuai ah:

  1. Leitang Siah ( Land Tax).
  2. Zu Siah leh Khamtheih Guihtheih Siah ( Excise)
  3. State te vaihawmna tawh kibawl  Tui Siah, Tuici'n Siah ( Dam Tax), Khawphelepmei Siah.
  4. State sum tawh kiziik Lampi Siah, Lei Siah.
  5. (aa) Tuikhum Ngasa Siah. (bb) State thuneihna nuai a kipia  Tui-al Ngasa Siah.
  6. State te bawl thukhun nuai a Leng, Siksakol, Setsakol, Motor a kipan Tuilengh ( Vessels)  leh Leileng ( Vehicles) tuamtuam Siah.( Meileng Siah kihello)
  7. State neihsa inn leh lo, van leh nate zuakman leh saap man.
  8. State te vaihawm Service te pan kingah siah leh hamphatna tuamtuam te.
  9. State Fund pan a kileitawi sumte pan amet leh pungte.
  10. State thukhen zum pan kingah liausum leh thukhenman pan kingah siahte.
  11. State Fund zanga sumbulphumna ( Investment) pan met leh pungte.
  12. State gamlak forest pan ( aa) Sing Siah. Dol leh Singtak ( Hardwood) kihelo. (bb) Annsing, Meihol, Rattan, Gua, Vasabu, Ciimbeng cutch, Kawl make up ( Thanarkha), taaknai turpentine, singgai eaglewood, khuai siah. 
  13. Ciaptehna Siah ( Registration Fees)
  14. Nopna Siah ( Tax on entertainment).
  15. Ci Siah/Ngaainu Siah.
  16. Union Fund account pan kingah  Fund te.
  17. State kahngtohna huamkha kipawlna tuamtuam pan huhna sumte.
  18. Anei omlo leh kitheilo van leh sumte.
  19. Treasure trove. ( Lumai bel, Japan khammphum,luguh, namsau, tuithol cih bangte).

Chin State in Article 67 leh 68 nuai a kigelh  teng bek sumnaak in nei thei dinga , Kawl ultungna Union Kumpi in Article 69 tawh adang teng avek a vompi sahawm in tangai dinga, amau mah in khonkhia ding, utut  a  Myanmar gam ah zeeksuk ding uh hi ci in, Article 69 ah kigelh hi.

Hunlem khat ah leitunga Federal leh Quasi Federal gamte a State khat in bang siah teng dong khuan nei hiam cih i gelh zawh nang hanciam lai ni. Nargis Chin State leh Federal Chin State tehkaakna zong i bawllai ding hi.

 Lungdam hi.



Sunday, May 6, 2012

CNF kelluphum 2

May 03, 2012 ni in CNF leh USDP palai ten Matupi khua Bungtla Hall ah maban kalsuan ding tawh kisai, mipi tawh kikupna ( Public Consultation Meeting ) nei ci in may 05, 2012 ni  Khonumthung News Group ah kigelh hi.

Hih Consultation Meeting pen Thantlang ah zong neito dinga, tua khit ciang mundang koi ah nei ding uh cih kitheilo hi.

USDP leh CNF in amau ut teng mipi zasak ziau uh a, mipi thu kuppih taktak uh hiam cih bel kitheician nailo hi.

Ahihhangin hihmun ah mipite lungbuaina zong hong tu'n thei ding thu khenkhat om ahihi. CNF te kiangah bang thu dong ding cih theihkul ahihi. USDP galkap kumpi tawh kiho ding uh hi a, tua panin Zomi bup a ding bang hong ngah ding uh, amau a ding bang hong aituam nget ding uh cih khong mi tampite buaina ahihi.

Nunglam a Indianapolis, USA a Suppreme Council Limneu Chairperson teng mipi kiangah alakkhiatna vuah, CNF makai Dr. Ngun Cung Lian in " Union Level kihona ah thusung ding points 31" kinei hi ci hi. Ahihhangin tua point 31 te banghiam cih bel tuni tan koi mah ah puangkhia lo uh hi.

Union level constitution a ding point bangzah, state level a ding bang zah, district leh township level a ding bang teng  cih gencian loin sel khekhu uh hi.

Tua ahihmanin CNF leh USDP Ceasefire leh Peace Talk tawh kisai, thudang bangmah ah buai khenkhang lo a, mipi te'n na point 31 gente uh bang hiam? ci a dot ziau ding hi zaw ahihi.

CNF in political kelluphum 2 nei uh a,  tu a point 31 vai leh Chinland Constitution a admintrative unit tawh kisai ahihi.

Tu le tu a mipite pansan ding pen tua point 31 te banghiam cih kankhiat ding leh dot ding ahihi. Tualo a thudang i buai pihpih leh USDP tawh point 31 vai hong genkhawm sakhawmin, hong khensat ziau ding uh ahihi.

USDP tawh akhensat khawmsa uh pen Naypyitaw khong hawh a , Thein Sein peuh mai-et laplap tawh kinung phelkik zo nawnlo ding ahihlam theihkholh huai ahihi.

Tua ahihmanin point 31 te mipi mai ah hong luikhiat ding un mipi te'n nget ding ahihi. Tua hong luikhiat nop kei uh leh CNF-USDP Talk pan a kithukimnate Zomi leh Zogam in pom sese kullo ahihi.

Kelluphum 2 na pen nidang ciang kikum ni.

,
-->

Monday, February 27, 2012

Piteek makaipi 2 kiho

Source;
25/02/12
Yangon Press International

Kachin gam  Myitkyina khawpi ah  February 23, 2012 nitak nai 8: 00 in Kachin mipi makai,biakna makai tuamtuam  leh vote zong dinga zinpak Kawl makai Aung San Suu Kyi te kihona nei uh cih kiza hi.

Tua kihona ah Kachin tangin Kachin Thudotpi Pi Inphanjara ( Kum 80) in makaih a, Kawl lam pan Pi Aung San Suu Kyi in makaih cih kiza hi. Tua kihona ah Pi Aung San Suu Kyi in Dotna 2 bek nei ci in YPI in gelh hi. YPI leh Pi Inphan Jara kihona anuai a bang ahihi.

Makaipii nih kimuhna. ( Photo Courtesy YPI)
Pi Aung San Suu Kyi in Kachin thudotpii kianga Dotna 2 te,

1. Kachin Independence Army banghang piangkhia hiam?
2  Banghanga kilemna om thei nailo hiam?

Cih thunih dong ci hi.

Tua Kawl mipi makai nu dotna pen Kachin makai Pi Inphanjara in anuai a bangin dawngkik ci hi.

Nidang pek a pan Kachin Gam cih om khin ahihi. Namdang kumpi khat mahmah in zong, hih mun pen Kachin te a ding hi ci a, hong sehsak tawm uh hilo hi. Ko Kachin te pen kogam, kolei, ko mun a nungta khawsa tawntung ka hi uh hi.

Nidangin ko Kachin minamte Kawlgam pai ngeilo hi ung. Tua mah bangin Kawl te'n zong Kachin te pen migalhang migum ci in, hong lipkhap mahmah uh a, Kachin gam hong pailo uh hi.

1947 kumin Aung San Kachin gam hong pai in, British khutnuai pan Independence lakhawm ni, ci in hongzol hi. Mi namdangte azol ma a ko Kachinte hong zawn masa hi.  Tua hunlai in kei pen kum 15-16 khong bek hipan in, zindona ah ka kihelkha hi.

Tua hunlai in Kachin makaite utlo a, Aung San in ' Kawl in pek khat angah leh, Kachin in pek khat ngah ding' acih cianga Independence kilakhawm nuam pan ahihi. Kachin te'n na ut kei uh leh kum 10 zawh ciangin, Kachin gam independence gam in, inntuankik thei hi uh teh.' acih cianga Kachin makai te'n Panglong Thuciam khutpi kimek pan ahihi ci hi.

Tuabanah Aung San Suu Kyi kiangah Pi Inphan Jara in, tua banga Kachin te'n a kithukim  ciangin, Aung San pen Shangam paisuk pah in, Shan te kiangah Kachin te'n zong thukim ta hi, ava cih ciangin tuabang ahih leh ci in, Shan te'n zong thukimna nei uh hi. Tua hi kei leh Shan te'n Kawl tawh kipawl ding utlo uh hi ci hi.

 Shan leh Kachin in a thukim khit ciangin, Aung San pen Zomi makai leh palaite tawh kimu in, Kachin leh Shan in zong Kawl tawh Belpawl Independence lakhawm nuam uh hi,  acih ciangin Zomi te'n zong mang uh hi. Tua hikei leh Zomi te pen kawl tawh kibelpawl nuam uh hilo hi, ci in Pi Inphan Jara in Pi  Aung San Suu Kyi kiangah gen ci hi.

Tuahun a kipan Kachin minam in supna vive katuak toto uh hi. Aung San sih zawh U Nu hong kah ciangin Kachin minam hong thusim nawnlo bek thamlo in, Kachin leitang khenkhat China ah na zuaksim hi. Kachin Minam deihna dong kilkello a zuaksim ahihi. Tua pen tuni tan ka khasia mahmah uh  ci hi.

Tua banah U Nu in kuamah kuppih lopi in, Buddha biakna pen gambup biakna dingin, hong tulhsawm ciangin, Kachin gal hong pianga KIA kiphuankhia ahihi.

Ko Kachin te'n no Kawlte thatnuam gonuam  zenzen lo hi ung. 

A thu a kigen theih nawn mahmah lo cianga KIO/KIA kibawlkhia pan ahihi, ci hi.

Tuni tan mah ko Kachin te pansan tuamah hi lai hi, tualo thudang bangmah hang hilo hi ci hi. Kum 17 sung Kawl tawh Hiamkham Ceasefire kinei in, Kachin mipi in nuam kasa mahmah uh hi. Ceasefire dinmun pan kal khat suanto a, kilemna Peace taktak neih ding hong kisam to hi.

Hiamkham Ceasefire pan a Kilemna Peace ah manawt ding ci a, gamthu gamla genkhawm ding, akicih cianga, na khollai phot un, mipi teel kumpi hong om ciang kiho un, ci uh hi. 

2010 mipi kumpi kici hong om zawh asawtlo in, thu leh la zong genkhawm nailo in, hong kap masa uh ahihmanin, 2011 June ni 9 ni  a kipan gal hong om kik ahihi.

Tu'n Kachin gam ah Kawl galkap 100,000 valta hi, thaupi leh rocket zong tampi hong koih uh a, Kachin leh Christian biakna hong gawizan sawm ta uh hi.

Banghang hiam cih leh Kawlte huaiham duhgawlna lungsim hang  ahihi. Kachin gam a leisung leipua sumpiang teng, hong buluh nop man uh hi dingin, ko Kachin minam te'n ka ngaihsun uh hi.

Kachin Independence Organisation i deihna pen,

1.Panglong Thuciam leh lungsim tawh dawhkan/sabuai tunga kiho ding.
2. Kachin gam a Kawl galkap teng amun agam vuah,  aciahkik taktak ding uh leh, ceasefire thukimna khutpi mek ding. Tua khutpimekna pen leitungin hong theihpih ding.

Cih thunih KIO in deih ci hi.

Hih thu teng ka gen ciangin Aung San Suu Kyi in lamdang sa in, ngai keei in agawl bang kawi keei liang ci hi. Bangmah theihtuak hetlo ci hi. ih thu teng apiang lai in anuzui a gamdang paikhia khin ahihmanin, theilo khathei mah ci hi.

Tua banah Aung San Suu Kyi Kachin gam zinna tawh kisai adot ciangin, bangmah lam-etna nei keng, vote zong hilel in teh ci hi.

Atawpna ah YPI media te dotna agenna ah  ' Burmese Way to Socialism' kiciam khin in, tu'n ' Burmese Way to Democracy' leuleu keei un, cih bel Pi Inphan Jara in kagen man kei ci hi.

Hih tHu teng pen Pi Inphanjara leh Aung San Suu Kyi kihona thu, Yangon Press International in adot kikna pan Pi Inphan Jara genkik teng ahihi.


Wednesday, December 7, 2011

Ngalulok, Keuhbek, Utong leh Vaphual khat thu

Laigelh: Hang Sian Tuang 


Union Solidarity and Development Party- USDP  leh 2010 kiteelna lut party 10 te, zanni December 5, 2011 in Yangon khawpi mun khat ah kiho sim uh ci in Irrawaddy Blog in pulak hi.

Tua kihona ah USDP  in party 10 teng kiangah,   by election hun ciang USDP leh party 10 teng pangkhawm dingin zawn ci hi. Tua kihona ah USDP Yangon Div. makai Aung Thein Lin ( Kalnel lui leh  Yangon City Mayor lui)   makaih  in party 10 te zol keei ci hi.



Tulaitak Kawlgam ah 2008  Constitution deihloh man a, 2010 kiteelna nuaksan  National Leaque for Democracy leh Zomi National Congress in party register bawlkik uh a, by election khawnung tuh sawm uh ahihmanin, USDP patau san uh ahihi. Shan SNLD le Arakan ALD in bel thudik deih hanga khumcip thuakte kikhah gaih masiah, register ka bawl kei ding uh ci khin uh hi.

By election ah mun 49  awng a NLD in avek ah vote kuanglui sawm cih kiza hi. Party 10 te'n USDP  zolna ama'n uh leh bel, NLD leh Zomi National Congress te  upmawh  banglo in guaksuak thei kha ding hi. 2008 Constition nuai ah lah ki register khin ta, by election lah lut khin vanglak,  seat khat zong ngah zolo cih bangin om le uh NLD hawkguam a tu'n  khak ding lauhuai ahihi.

Alauhuai penpen bel by-election ah Aung San Suu Kyi bek zo kieukiau sak a, munno khat apiak khit uh ciang ,  mipi leh Aung San Suu Kyi hong khenkham  ding uh ahihi. Aung San Suu Kyi pen leitung tawh kizopna ah molhtum in hong zang ding uh a, leitung kongvang teng hong kihong khit ciangin nawlkhin ziau thei uh hi.Nawlkhin ta kei le uh zong tuzawh kum 4-5 ciangin teekgawp ta ding ahihi.

Tua ahihmanin tutunga NLD register bawlna leh by-election lutna pen,  NLD hankuang tunga siktukilh nunung pen  galkap ten a khet tumna uh zong suak kha thei ahihi.


USDP party pen party lah hi, galkap lah hi ahihmanin Nga Lulok tawh kibang hi. Ngalulok pen ngasa lah hi uiphuk lah hi veve hi. 2010 kiteelna lut party teng pen 2008 Constition kipsak nang leh 2010 kiteelna a lawhcing theih nanga, Kawlgalkap te'n a gamlum sak dinga hong bawl uh ahihmanin, Keuhbek ( Ukeng, Uiphuk zong)  tawh kibang uh hi.

Ngalulok ( Uiphuk no)  leh Keuhbek pen gui khat phung khat ( Species)  ahihmanin, hong pangkhawm in hong hamkhawm zuaizuai le uh,  Utong le Vaphual ham akiza zo lai diam cih bel, 2012 ciangin Zomi tangpi tangta te'n ki  ngaikhia thei ta ding ahihi..




Friday, October 21, 2011

Zomi ZNC i deihlai hia?


Tulai i politics dinmun tawh kisai in enleng NLD, ZNC le CRPP member party teng i dinmun pen, abei dekdek le  aigamh ta ding asa tampi om hi leh kilawm hi. A ZNC le NLD mahmah te nangawn in amau le amau kisa phial le uh kilawm hi. Tua ahihmanin bangmah i lemlawh loh  sangin, aguh bilbok khat bek i pet kha phial zong,  Thein Sein khawdo  annkuang va um mengmeng  dih ni, cih ngaihsutna in Zogam dung le vai haawt hi leh kilawm hi.

Hihbanga ngaihsuna omte a dik taktak mah hiam? cih pen i kantel hong kul ta cih ding ahihi.

Tua banga i kancianna ah,

1. Zomi sung dinmun.
2. Kawlgam dinmun.
3. Leitung dinmun.

Cihte siksan in i kancian ding hi.

.
Zomi National Congress-ZNC  cih pen a N le C sangin, a Z-Zomi tawh mipi te'n 1990 kiteelna ah minam party taktak a ngaihsun in tha na pia uh ahihi. Tua banah Zomi Tanvo ahi Kitualvaihawmna ( Self-determination) le Liangko Kikimna ( Equality) hong champion pih sawnsawn ciang un, tuni a minam tanga  ding thei hong suak uh ahihi. Abeisa hunin tualsung politics tuamtuam le thudang tuamtuamte hangin a support lo khenkhat om napi in,  adiakin Gungal (West) mipi te thapiakna tawh MP mun 2 hong ngah zo uh ahihi.

1990 kiteelna pen Myanmar Army in 8888 mipi lungphonate tui tawh buakmit pakna in zang bek in, thuneihna hong piak taktak sawm loh ciangin, ZNC le NLD a kipan teelcing party te hong val uh ahihi. Tua bek thamlo in Myanmar Army in mat le hen, thah le suam hong thuah sawnsawn ciangin, 1990 kitellna lut nuam a ki register party 200 valte, thebetkhiat bangin hong manggai uh ahihi.

Ahizongin NLD in mipi mandate mah lenkip a hong pang tentan ciangin, NLD pen leitung le Myanmar Army in nelhsiah le kitheih mawh bawl ding hong hi theilo in, NLD nungta suak cih ding ahihi.

1994 UNO khawmpi ah Kawlgam buaina pen  Kawlte, Mualmite le Galkapte kiho khawm unla na buainate maisak un, ci in UNO in thu hong khensat sak tak ciangin, NLD le MA kikal ah mualmite  kituhna  hong piang ahi hi.

MA in mualgam  galkap ahi KIA,MNSP, SSA, UWSA a kipan Mualgam kipawlna tuamtuamte kilemna  bawl pih samsam in, Politics pen National Convention ( Amyotha Nyilakhan) ah genkhawm ding hihang acih  ciangin, mualgam teng hong ngah in acianlai KNU nangawn 1995 kumin hong kiphelkham ahihi.

Hibanga MA in Mualgam teng hong zol zawh ciangin, NLD pen politics ah hong meigong mahmah a lei kidenna dektak hi.

Gamnuai kipawlna KNU zong hongbuai sim mahmah ahihi. KNU nangawn MA tawh hong kiho man uh hi. KNU in MA tawh ceasefire lamawk hi leh Kawlgam politics ah MA agualzo hong suak mawk ding ahihmanin, KNU pen MA tawh ceasefire alakloh nangin  kipawlna dangte ahi ZRO sunga Zoheisa cadrete, CNF, CNLD,ABSDF le adangdang  tengin kikho huan hi.

Tuamah bangin gamsung ah zong a meigong gawp  NLD in zong,  nidanga uivak a zong asim loh uh ZNC leh  mualmi party te  ngai pan uh ahihi. Ahizongin mualmi party tampi te'n kithuah pih ngamlo in,  Panglong Thuciam na zuih ding uh leh kithuah ni,  cih tawh ZNC, SNLD, MNDF le ALD te'n na kithuahpih ngam bek uh uh hi. Tua pan CRPP hong piangkhia hi. CRPP ah ZNC hong kihel ngam a kipanin,  ZNC member hi ngeilo Zomi nationalist le democrat tampi in ZNC hong support uh hi.

Tuabang hunlaitak mah in gamnuai pan zong KNU le party neuneu teng zong,  Karen gam Maetharaw Htah ah kikaikhawmin Federal Constition tawh kivaipuak ding hi ci in kithukimna nei uh hi, tua pen Maetharaw Htah Declaration kici hi. Tua Maetharaw Htah Declaration ah Belpawlgam pan inntuan khuan zong kigelh ahihi.

Hibanga gamnuaimite thusuak  ahi " Maetharawhtah Declaration" pen akipulak phetin Aung San Suu Kyi in " Maetharawhtah Declaration pen sit neilo in ka pomkip hi." ci in leitung theih a hong tangko khia ahihi. Ataktak ah gamsunga ki register party khatin gamnuaimite declaration khat panpih khuan omlo ahihi. Tua theipipi mahmah in kitaaksam lua ahihman a Aung San Suu Kyi in tangko khia ahihi.

Hibang thu hong om zawh ciangin gamsung gampua ah Kawl le Mualmi kithuahkhawm taktak theihna le ki-uitui na hong om thei pan ahihi. Asawtlo in NLD makaih in CRPP hong piangkhia in UNO nangawn in theihpih thu tangko hi. Gamnuai ah zong mualmi teng ENC ci in kikhaikhawmin kidinga, tua a kipan KIO, NMSP le mualgam galkapte zong gamnuailam ah hong lungleng kik uh ahihi.

CRPP le ENC hong piangkhiat ciangin MA zong hong beidong mahmah a, National Convention tawh bumleh hong sawm ahihi. NCpen NLD in nuaksan ahihmanin tua balance dingin Ceasefire ( Nyeinchanyay aphuaih) te guangin khawmpi hong sam kik uh hi. Ahizongin NC ah Ceasefire pawl 13 kipawl a Federal Thusu'n aneih uh MA in pomlo ahihmanin, Caesefire Group teng tawh a uitui uh hong buaksuah leuleu uh hi.

NC ah a uitui uh hong buaksuah uh ahihmanin, mikhempeuh MA langpang dinga hong kithawi ciangun , lau mahmah uh a 2008 constition pen Nargis Tuihuail nuaipi ah hong kipsak samsam uh a,  2010 kiteelna hong bawl daidai uh ahihi. Tua 2010 kiteelna ah  amau le amau hong kizo sak in USDP min tawh pheituam suahin hong ding genggang leuleu uh hi.

2010 kiteelna tawh leitung pompihna hong laksawm uh a leh, leitung in pompihlo ahihmanin tukum 2011 ciang hong buai mahmah  uh ahihi.


2011 a hong buaina uh pen banghiam cih leh USA le European Union-Eu te'n democracy kumpi a apompih lohna uh leh, MAte kumtampi akinamtak zawh nang vua kisam sumbulte a ki Khaktanna (Sanction) pen kilakhia tuanlo  hi. Tua khaktanna ( Sanction) beisak theih nang pen Asean Chairman ngah in,  tua pan diangkhia thei dinga ki lamen uh ahihmanin, Asean chairman 2014 angah theih nang uh nakpi in pan hong la uh ahihi.

Asean Chairman dinmun pen Asean gam teng in a deihdeih uh teelkhuan nei uh ahihi. Ahizongin Asean pen akhangtoh theih nangin leitung gam tuamtuam le kipawlna tuamtuam tawh akihtuah den uh kul hi. Asean +3 , Ueropean- Asean khawmpi, US- Asean khawmpi cih bang bawlkhawm in khangtoh nang vaihawm khawmkhawm uh ahihi.

Tuabanga vaihawmkhawmna ah Asean lampan Myanmar hong kihel ciangin, democracy gam liante in Asean pen gimneih leh  kih thuah uh hi. Myanmar akihel leh khawmpi phiat ding cih bangin nuaksawm pahpah uh hi. Adaikin USA le EU bangin Myanmar pen kih mahmah uh hi. US le EU pen Asean gamte a ding in market muanhuai pen ahihmanin, EU le US pen Asean member te'n khahsuah ngamlo uh ahihi.

Tua banga Myanmar pen Asean a dinga Jonah hong bat ciangin, Asean gamte in Myanmar Jonah pen ngiiksim pahpah uh hi. Tua leitung i gimneihna le Aseante ngiiksimna te abei theih nang a 2008 constition le 2010 kiteelna hong bawl uh ahihi

Ahizongin i gensa mah bangin 2010 kiteelna in 1990 kiteelna bumleh zolo hi.

2010 USDP kumpi in vaikhatpeuh ahawm ciangin NLD le ZNC te'n bang gen uh hiam? cih pen leitung in na bildawh kawm den ahihmanin, USDP adeih banga hong gamtang theilo suak hi.


Tua ahihmanin NLD le ZNC in power ( Tha) khat nei veve lai uh cih ding ahihi.Tua NLD leh ZNC in mipi le leitung bildawhna a ngah uh pen, Myanmar Army in that nuam vilvel ahihi. Tua ahihmanin Myanmar Army/USDP daaihuang sungah khumsawm tentan niloh uh ahihi. Tua thaang sungah alutnop theihtheih nang un, nidanga abawl ngeiloh uh mitphial lian pipi te lak ziahziah uh ahihi.

Tua mitphialte um kha in NLD le ZNC hong lut kha uh hi leh, numei galzo mah bangin leitung ah hong kiko ding uh a, leitung in zong USDP/Ma kumpi hong pom ding uh ahihi. Leitungin hong pompih khin leh anungciang henkol kisut kik ding hong baih hetlo ding ahihi. Banghanghiam cih leh tulai tak leitungbup ah sumbawl paibawlna kiam in mipi so uh a, gam khempeuh amau a tekin buai mahmah  tauh hi. Tua ahihmanin Kawlgam thu kuamah in hong kin nawnlo ding ahihi.

Atunga i gen deudeute mah bangin NLD le ZNC in muh theihloh power khat tawi uh a, tua pen mipi in i theih ding kisam ahihi. Adiakin NLD le ZNC te beek in a power tawi uh hong kitheih ding uh thupi ahihi.

Tua mipi mandate taktak  pan a hong piangkhia power nusia a,  Myanmar Army tawh hong kipawl uh leh lah Pu Tuh Wai le Pu Zozam te i UDP le CNP daan a ngaihsun theih hi lel ahihi.

Tua ahih leh NLD le ZNC in bang sem ding hiam? cih dotna khat hong dawk masa pah a, tua pen Journalist Luduh Sein Win kampau lehzat kik leng " 2010 USDP Kumpi Tuh pen khanahnge ( Themvei cik) khat gawt bawl laileng, leitungin pompihlo dinga, tua a pompih loh a kipan in anini in hong hingkiam ding uh ahihi, ci in tha i kipia nuam ahihi. Tutunga pen khanahgyi hilo in khanahnge hi a  sawt nawnlo ding uh hi.


Atawpna ah laigelhpa nang e leh  hong kipan ve ? ci in hong  kilehdot thei thu khat zong om leuleu hi, tua dotna pen atomin " Kei pen 1990 kum a vote tawh kiteel mipi mandate tawi bieubiau palai le makai khat hilo hing" ci a dawn kik mai kul ahihi.

Monday, February 21, 2011

Zomi Independence Hero Award

Tuni Zomi Nam Ni in, Pu Chin Sian Thang pen Zomi Zale'n Pu pahtawina Zomi Independence Hero Award , World Zomi Congress, in kipia ahihi. Hih pahtawina pen Portland, Oregon state, USA akibawl Zomi Nam Ni pawipi ah piakkhiatna kinei in, Pu Chin Sian Thang in zong message khak ahihi.






Follow Blog on Facebook

Wal-Mart.com USA, LLC