Showing posts with label Health. Show all posts
Showing posts with label Health. Show all posts

Monday, August 31, 2015

Zomi Kum 60 tungsiah Val Zan Ihmu Theilote A Ding Lungdamhuai Thu

Pasal te kum 60 hong val uh ciangin zan ihmu theilo tam ci hi.

Tua pen pasal ciltang nasep daan dik nawnlo ahihmanin, zankim zankhangin zuunsuak pong daan in om a, zun nawnnawn pong or tua lungsimin phawngden a ihmu theilo uh ahihlam, Peak Life zatui compay te'n upmawhlohpi khat in mukhia uh hi.

Penicilin pen pateh namkhat in bacteria teng sisak niloh a tuapan upmawhlohpi a kimukhia ci hi.

Tuamah bangin Boston siksan researcher pawl khat in ihmutza kician ahi Somnapure zong upmawhlohpi khat a muhkhiat uh hi a tu'n CVS, Walgreen, Walmart a kipan zatui buk khempeuh ah kingah ta ci hi.

Somnapure pen a hoih mahmah hangin pasal kum 60 te a ding phatuam tuanlo ci uh hi.

Tua thu Peak Life Sleep Researcher te'n limtak a kan vua leh Ciltang ( Prostate) hang na hi laizanng ci hi.

Tu'n Peak Life Prostate kici ciltang cidamna zatui khat bawlta uh a, tu ciangciang muibun mahmah ci hi.

Ahihhangin clinical trial kici a sin san laitak uh hi  a, tua zo leh mipi lak ah zuakkhia ziahziah ta ding uh ci hi.

Tu'n a lunglutte kal 2 ai ding zatui amawkna in hawm uh a, anuai a link pan kisiau thei ci hi.

Amau deih daan tawh kituakte pia ding ci hi.

Na pu, na pa kum 60 val zan a ihmu theilo a khui sasa a om leh, hi thu  na hilh khiankhian in.

Net kiva lo leh , hamsatna na neih leh, man kalkal in kisiauh sak thei hi.

Form dit nang mun  Hihmun Mek in.

Zo Khup
ph 330 283 8378


Cidamna: Vok GoGo Kei Un !

Tulai Zomi sung zong innlam hita lehkhuallam hitaleh , nuntakna them hong kol zawdeuh ahihmanin, nopni dahni ah ki tukhawm lengkhawm kik zo pianta ci in, kan kawikawina pan kiza hi.
Tua banga omkhawm lengkhawmna leh kiuapnate ah, koikoi ah om I hi zongin, pupa ngeina mah nuam kisa ciat a, gan mah go phangphang in tua penin I lung hong kimsak tuandiak se hi.
Ahizongin, tuhun ciang ngaihsun ding khat hong om hi.
Zomi te them nuamsa pian, khuasuak pian leng khansau lualo a sikhang, zuunkhum leh lungtangna tawh, hunlo phalopi in kimualliam pahpah hi.
Ahangdang tampi zong om sam ding a, ahihhangin atunga 3 teng deuhdeuh bang bel, saturated fats kici ganhingthau leh a khum tam nekluatna pan a kingah vive ahihi.
Mikang sabukte a kizuakte pen atak lileuh bek hi a, Zomite sehsatte pawl pen a sungkua leh athau ninia teng mah, I duh man a kisehsat ahihi.
Tua ahihmanin Zomi nisim annkuang sungah saturated fats tam lua ahihman ain, khual leh tual ah sigui kitat, sigui puakkham a tuuk velvel leh ihmu tho nawnlo kitam simsim ta hi.
Tua ahihmanin gangingthau nek pen I khiap mahmah kul ding hi. Zomite them kithutuak leng, gango ( adiakin vok) pahpah in sipian leh zohuan sathau nai didia kinekhawm pahpah hi.
Tua I ngeina pen hun tawh kituak a I khiap ding hun hong tungta hi.
Nidangin ne zolo in kisi baih a, tu'n nezo lua in I sabaih leuleu hi.
Ganhingthau pen tui theilo in khal ahihmanin, I sigui sungah khenggawp a, tua pan sikhang leh lungtangna in zui ahihi.
Ganhingthaute lak ah ngasathau bek lauhuailo ahihi.
Ngaihsut hun ta.
Gan gawhgawh pen  iit leh gaih teng gogo tawh kibang hihang.


Saturday, April 14, 2012

Endoscopy leh Colonoscopy




Zanhal CT Scan hih khit ciangin, tuni Colonoscopy kici gilzangpi sung ah pipe thun a, gilsung teng camera tawh etna hih leuleu. Sunglam etna himhim pen Endoscopy ci uh a, tua lak ah gilzangpi etna pen Colonoscopy ci uh na hihi.

Sun 12 pawl a kipan ding hi in, ahih hangin preregister bawl khol leh, thawlpi kha khol ding ci in, 11 khonga hong tung khol sak uh hi.

Hih Colonoscopy hih ma ni khat zan ni in , gilsung teng hahsiangna ding ci in, Miralex leh zatang nam dang khat hong nesak uh a, asawtlo in, sung  hong pai zuahzuah hi, pailua kisa i sungkua teng bang tawh paikhia khawm leh kilawm phialmawk hi.

Zanni pen bang mah nelo in, sung tholhsak ziahziah khit ciangin, zan 12 pan bang mah neilo dawn theilo ding ci uh a, tuni zato pai ciang bang gil lah kial, thalah bei in kihawi pian phial ahihi.

Zato tu'n ciangin hong vel ding doctor pa emergency om ci in, nai khat hong ngaksak beh uh hi. Tua khit ciangin, room khat ah leng tawh hong sawn dede in, tua mun ah khau honpi khat hong thuah uh hi. I awm a belh tawh, khut a thuah tawh hi bialbial keei hi. Tua khit ciang i nak ah oxygen pipe hong thuah in, ban pan zatui hong sun uh a, tua khit zawh khua kiphawk nawnlo hi.

A ihmu kisa a ka khanlawh leh, room dang khat na hi leuleu in, nurse nu ka dot leh manta hong ci in, innlamte zong hong dawn ding na phone khin ta uh hi.

Zatui nam khat hong prescribe (gelhsak) uh a, bang hiam ci a ka dot leh, natdona( Pain Relief/ Pain Medicine) zatui na hi in, nai 8 ciang tang khat ta nek ding ahihi.

Amasa ki-at lai a natdona hong piakte uh pen nai 4 tang nih ta bung khat, tua bei ciang nai 4 tang khat bung khat ahihi. Tua zatuite pen narcotic/beng khamtheih vive kihel hi in, ei thu a kilei theilo in, doctor lai bek tawh kilei thei hi.

Anung ciangin nai 4 khatveita nek ding mah hong pia uh in, numei nausuah leh ki-at cianga apiakte uh hi in, khauhlualo hi.

Tua zatui abei ciangin ki-atna maa ana zong hong phatuamin, taak leh thak seuhseuh zawzen a, tuakawmin hong dam ziau hi.

Tuni colonoscopy hong bawl zawh leuleu ciangin,  natdona pen atuam dang khat hong pia leuleu  in, zong khauh lua nawnlo hi.

Ni bangzah kal bangzah aphak ciangin koitan dam ding cih pen, atheikhol uh na hi in, siam mahmah uh cih ding ahihi.

Inn tu'n ciang Tedim niangtui haipi khat ka dawn khit ciang ka ihmut vingveng leh nuam peuhmah hi.

Nitak lam ciang unau Zotung innkuan te'n sa sungkua meh hong kholh in, gilmultho lianga ka nek khit ciang, ka hek hong nuam zawdeuh in, hih blog post kong gelh ahihi.

Cidamna zong awlmawh ciat ni.

Tuesday, April 10, 2012

Radiation Therapy ding register


Tuni Radiation Therapy kici dat tawh kibawlna ding registration va bawl in , tu kha beiciang pan ding ci hi.

Radiation Therapy cih ciangin, cancer cell te hong suahkik loh nanga, haltumna leh mit a kimu theilo cell lom ( tumors) te haltumna ahihi.

Nunga ngoi tunga tumor amuh uh pen atkhia khin in, acianlai a om leh ci uh ahihi.




Kamphatna tawh pumpi mundang koimah na lawh manlo bilbel cih ding hi.

Kha khat leh alang (6 weeks) sung sunday leh saturday losiah, nisim ni khat khat vei ta Radiation Therapy bawl ding ci mawk in, kha 2 kiim ki thamang ding hi leh kilawm hi.

Ahihhangin Radiation Therapy ah side effect hon khat  om in, vacation a lah seh theihloh leuleu in, a side effect tenng gum thuak dinga kiging kholh keei a om ahihi.

Radiation Therapy side effect teng thuakzawh nangin,  zatui hon khat hong pia dingin, tuate neksung motor khong hawlloh ding ci uh hi.

Zing ciang zato khat ah CT Scan  bawl dinga kuan kul leuleu in, pumpi sungbup en ding uh ci hi.

Dula/Piles/Leihgaung khong anei kha i om leh, zato ah kilak pahpah a, kisap leh atsak pah hoih hi. A zekai a leh tu a kei a Colorectal Cancer kici daan piangto ding ahihi.

Keizongt kum 20 sung ding mahmah dula nei napi, nawngkai lualo ahihcianga, natna daan in simkhalo a, ka koihkoih leh, colon cancer na piang man hi mawk hi.

Ki Zo Cidam sak gemgam pong cih zong a hoih lua na hikhin khllo hi.

Kum khat 2 vei peuh mah i dam a dam kei zongin, well check kibawl huai cih i ki hanthawn hi.

Tu a teng kong gelh zong, khaw-ul kai paakpaak in, hi zah ci phot ni.

Friday, May 27, 2011

Zomi khangno 80% in HIV lungno le AIDS cianlo

Zomi khangno tamzaw in HIV le AIDS thu theician mello uh hi, ci in Country Agency for Rural Development-CARD pawl in May 24, 2011 in pulak , ci in Khonumthung News ah May 26 ni in kigelh hi.


CAD pawl in January 10-25, 2011 kikal, Zogam a Chin State sung vak kawikawi a, ni 15 sungvingveng a kancianna vuah, anuai a bangin mukhia uh hi.

1. Zomi khangno kum 14-25 kikal mi 322 a dotna vuah, 90% phial ( 89.14 %) in HIV le AIDS akhiatna theilo.

2. Zomi khangno 60 % in Hiv le AIDS pan bang ci'n kidal ding cih theilo.

3. Zomi khangno 70% in Aphaw kici, Zomi sunga hawm dinga kipia, Condom ( #angtuam) mu ngeilo le zakha ngeilo hi, azatdaan zong theilo hi. Tua banah Hiv le AIDS tawh kisai cialpi le thusinnate ah kuamah kihel zolo uh hi.

4.Zomi khangno 9% bek Hiv le AIDS thusina ah kihelkha ngei hi.


Ci in atunga bang in pholhkhia uh hi.


May 24 ni tua CAD thupuan ah Zomi khangno buppi theih ding in, AIDS cialpi tampi bawl ding le Condom vive bulh ciat ding a, mipi sungah nakpi a hanthawn ding kisam mahmah hi, ci in amuhna uh pulak hi.

Malaysia gam Kuala Lumpur khawpi a kiphualsat, Zomi donghu pawl khat ahi CRC a cidam lam vaisai khat in " Khenkhat pen Zogam pan hong kuan pek vua kipan , Hiv lungno paaisa a hong tung uh hi" ci in gen hi.

Kawlgam Yangon khawpi a kiphualsat, CAD kici pen 2004 kum May 6 a kiphuan hi in, Zogam sunga Chin State ah khawtual vai tuamtuam sem NGO khat ahihi, ci in Khonumthung ah kigelh hi.

Khonumthung News i cih pen Open Society Institute in ahuh hi a, Zomi sungah NGO huhna ngah media taktak i neihsun khat ahihi.

Zomi tampite te'nna le i khuukpi khat ahi Chin State Zomi khangnote dinmun, CAD in a pholhkhiatna hi bek in, Zogam mundangte dinmun koi bang hiam, cih bel kitheician zo nailo hi.

Saturday, May 14, 2011

Khetul na ( Heel Pain)

Banglo kal teng in nasem zawh kum 2 bang hong valta in, tua kum 2 sung pen nisim a ki ding den himawk in, khetul hong na kei mawk hi.

Nunglam a kawng hek lai in, online ah ka zon le, kawng hek pen tawlngalo in, nasemsem or tangtang leng hoih zaw ci in, expert te'n genmawk uh ahihciang ci a, online search kabawl kawikawi hi.

Tua banga Google le Youtube ah " Heel Pain " cih keyword tawh kazon le, honpi khat mah hong dawk zengzung sam hi. Youtube bangah alim tawh suak in, execise bawl ding daan, khetul natna ahang cih khawng doctor siam te'n gen keei uh in, phatuam peuhmah hi.



Tuabang a genna vuah, kawngna ( Back pain) tawh hong kibanglo leuleu in, khetul anat abawk le ana phatuam nangin, tawmvei tawlnga hithiat phot ding kisam ci uh hi. Tua bang ah tuikhal (ice) tawh tuam zel lecin abawk phatuam ding ci uh hi.

Sawt veipi dingding a nasemte le, lam saupipi paite akhetul le kheguite gimgawp ahihmanin, khetulna nei thei mah hihtuak hi.

Youtube video ah search bawlleng, execise bawl dan khat om in baih mahmah hi. Kawnggak tawh khe mailam ah kai zel ding, tua bang execise pen ni khat 2 vei bawl leng phatuam ci hi. Kei zong kawnggak suah pah a, kasin le phatuamn pian takpi hi.



Atunga dan tuamtuam tawh aphatuam mel kei leh, na family doctor kiangah kilak in, ci in advice kipia hi.

Zomi nasem hanciam sialua, khetulna khong i om le nasin dih ve vua, kei a bang phatuam nong aive. Zogam khongah zong " Paite innlam ciah" ci a lusei paunak mah banga, ni khat a khual gamla pipi zin ek thei zong kitam hi, tua banha Zogam galkapte zong lampai pen nasempi khat himawk ahihciang i khetul dawmciat ni, ci in i ki hanthawn hi.

Khetul nat pen poi mahmah cih ding hi, acina lah kihilo kitei sensan keei sam in, nasem silbawlna ah lah kibai luangluang in, nawngkai mahmah hi. Kei bang ka Vacation alaklawh hi ing.

Plan khawllopi a Vacation lak kul mawk in, kisum mahmah cih ding hi. Vacation tawh thuah keilenglah lift lak kul in dangka kingahlo ding hi zel. Dangka om kei le lah asia ahizong apha ahiphial zong in, bangmah kisem theilo, huihlak a kuku tawh kibang lel mawk hi.

Khetul bek hong na le zong, vai tampi ki songsolawi thei veve na hi gige mawk ei guaite.

Thatang le ngalhatna tawh kivak, Zomi pih atamzawte te zong, hong kidawm mahmah dih vo.

Sunday, March 6, 2011

Zomi Kawnghek i om leh

Nung sungteng ka kawng hek dih dih in, kawnghek cih bel alamdang lua hilo napi, kawng hek tawh kisai tulai doctorte muh daan lamdang pi khat na om mawk hi.

Kawng hek cianga,  tawlnga in, lum kei ding ih sak le, doctor in, inn na tu'n ciang, lumkei in, adiak in, thallum lo ding ci zawsop lai hi.

Um phjalo a, internet ah ka zon'n le, Kawnghek ciang, tawlnga/lum a om sangin, gamtang tang leng, dam baih zaw ci in, Finland doctor te'n mukhia uh, ki ci dihdih ahihi.

Tua bang himawk ahih le ci in, tawlnga le lumciplo a, ka omom takpi leh , hong damdam lel  takpi hi.

Zomi kawnghek i om le, hi pen zatui thak khat cih ding hi. I theih ngei daan tawh na kilehbulh mahmah mawk ei guai.

Net ah kazo'n beh le, Walmart a sem khat kawnghek in, kuankik zolo in, compensation  a ngetnget hang pialo uh hi. Zum kong mangkong a tu'n koikoi hang, koi mah ah zolo mawk hi. Kawnghek pen thulian lua a kisim locihna hi zanzan hi.

Mundang bang hi leh kikum zawngkhal lawh kei ding  ci leng.

Follow Blog on Facebook

Wal-Mart.com USA, LLC