Showing posts with label Analysis. Show all posts
Showing posts with label Analysis. Show all posts

Saturday, November 7, 2015

USDP in 80% Zo Ding Ci.

USDP Vice President leh President Incharge Htay Oo in, 65-80% kikal zo nung ci in,  Hinthada town ah Nov.05, 2015 ni in gen hi.

Party pongpong te muut-hat ngeina daan a muut hiam, a cih taktak hiam? cih bel kuaman theilo hi.
A phengciak ahih leh bel poikhollo ding hi.

Acih taktak khawng ahih leh bel, kumpi leh galkap amau khutsung hi in, vaisia tampi zo khin uh cihna hi.

Opposition party NLD leh adang tengin a awlmawh ding uh awlmawhlo in, pawibawl bang keei uh a, bang hong citam ci a, ka et gieugiau mah hi.

▬Voter List ah mi sisa te min list teng tuang kik.
▬Kua cih kitheilo min list dang tampi tuang.
▬Votebuk khempeuh ah mi khat vote 10 ta khia ding mi seh khin.
▬Votebuk pan ft.1500 sungah galkap leh palikte mi kapkhuan pia ta.
▬Votebuk sungah media te lutkhuan pialo, photo leh video lakkhuan omlo.
▬Sum tha zat cihtak a zang uh.
▬Buddhist mitamzawte muslim tawh khem uh.
▬Lutol sung phel 2 suahzo uh.
▬Army facility teng USDP deihbang a zang sak uh.
▬Thein Sein leh MHL in amau ki vote kei leh tuaci tuaci ding cici.
▬Galkapte ready made vote tawh vtoe sak gai khin ta uh.
▬Shwe Mann group atamzaw hemkhia in galkap 190 val dingsak uh.
▬2010 kipan Army pen politics ah laidi'n neytral ding pen dinglo.
▬etc

A plan uh khenkhat uh tua daan hi.

Party te'n amau support tengin vote a piaman, piathei taktak ding uh hiam? cihlam nawh check mengmeng zaw le uh pha ding ahihi.

Zomi tamna teng beek ah pilvang huai hi.




Wednesday, November 4, 2015

Baalnek

 Kawlgalkap kumpi deihdaan bel, mipite nisim annnek tuidawn tawm ding tawh buai mahmah ding.

 Zingsang nasem kuan, nitak paat ningneng sa a inntung dingin, bangmah ngaihsun zo nawnlo ding. Comedy movie ( Hatahkar) leh Korean TV Series khawng en ding in hun bei ding. Tua khit ciang lum dingin, zingsang ciang tuabang mah hizeel ding c cih daan hi hong koih daan uh.

Mipi te gamsung gampua ah i tuaci buai kal a amau:

 leisung, leinuai sumpiang teng zuak ding, 
siah teng zialtum ding, 
gamdang huhna teng tawh na tongtong ding.

 Cih khong ahihi a ut daan uh.

Gamsung gampua pan tuateng a pholhkhia, a genngam, mipi awareness bawl om leh tuate pen muhdah mahmah uh hi.Zong kihta mahmah uh hi.

Zogam sung zong nakpi a i pholkhiat zawh leh bek, limtak hong puah zawdeuh bek ding uh ahihi.

Tuabangmah in mipi in zong political awareness na neileng, mibang sabang a hong sim pan ding ahihi.

Tuahang a hih zawh zahzah a kihanciam ahihi.

I tuacih kei leh hong deeksi dawndawn ding uh in, nek theih nekmawh teng na baalnek den lel ding uh ahihi.

Thursday, October 29, 2015

Mipi in Zo Nailo

Lamka leh Manipur singtang gam MP leh MLA teng in gamzuakna ah sign abawl uh tawh kisai Lamka mipi in MP, MLA teng tawp dingin, luang 9 sih lawh zenin lungpho uh hi.

Tu ciangciang dinmun ah MP, MLA te tawp tuanlo a, Meitei khuapi Imphal a Kut ( Khuado) pawipi nasia takin bawlsawm uh cih kiza hi.

Tua Kut pawipi bawlna dingin MP, MLA leh minister te'n sum tampi kidong uh a mipi engbawlna in bawl sawm uh ahihi.

Mipi teelkhiat teng mipi in control zolo cihna hi photphot hi.

Tua Imphal a kibawl ding Kut pawipi pen singtang kipawlna tuamtuam tengin siluang 9 te om sung ahihmanin, nopni bawlna himhim  uap lo ding ci in nuaksan (boycott) uh ahihi.

Tutung Manipur Assembly a ki pass Bill 3 te pen singtangmite bek hilo, Chin state, Kalay leh Kabaw valley te a dingin zong poi phakha ahihi.

Mizoram a ILP Act tawh kibang pian hi ahihi.

1935 kum British India nuai panin Burma pen State kipia in British Burma piangkhia hi.

British India leh British Burma a kikhen ciangin, tuhun Mizoram state leh Manipur state a om Zosuante pen minam khat ahihmanin, gamgi ah permit kullo in kikawm thei cih ahihi.

Ahihhangin India leh Burma in British khut sung panin suahtakna hong lak vua kipan, independent gam tuak hong suak uh ahihmanin, Zogam pen phel 2 kisuah suak ahihi.

Mizoram in ILP Act zangsuak uh a, tua huhau in Mizoram leh Chin state Zosuante suakta tak a kikawm tuahna hong bei ahihi.

Burma in zong immigration law ah tuabang Zosuante a ding ngaihsut sakna hong neilo ahihmanin, Mizoram te Chin state ah gamdangmi hong suak uh ahihi.

Tutunga Manipur state assembly in Bill 3 abawlte zong hong hingsuak leh Manipur leh Chin state pen Mizoram leh Chin state kikal hong bang leuleu ding ahihi.

Tutunga sem lai MLA leh MP te a tawp noplohna uh pen mipi kihtalo uh ahihman leh sumduh zaw uh ahihman ahihi.

Tulai asem teng hi kei henla, alang khatte kah le uh zong, mipi kihta tuan ding uh bel hilo hi.

Tua ahihmanin Manipur a Zosuan mipi te'n kithutuahna khahsuah hetloh ding  thupi ahihi.

Tulaitak a semlai MP,MLA teng pen tokhom ngahlo a opposition dinmun a om lai uh hi leh, mipi nak holhthawh mahmah ding vive hi kawikawi hi.

Tua ahihmanin a thupi bel mipi ahihi.

Imphal Meitei Kut Khuado bawl nanga sum khia teng list.


Manipur State Level Kut 2015 Zomi and Kuki Donor List



Friday, October 23, 2015

Patauhhuai Thu 2


Tutung kiteelna Nov.08, 2015 tawh kisai patauh huai simsim thu 2 om ahihi. Tua in Kiteel Dann leh Buaina Vai tawh kisai ahihi.

Kiteel Daan Tawh Kisai 

Kiteel daan tawh kisai enleng:

  1. State Assembly, House of Nationlities leh House of People's Representatives 3 teng pen, leitungah ahun tuam tek a kibawl ahihi. Tua pen tuam bawloin kiteelna nam 3 thakhat in ni 1 sung bekbeka neih dingin Kawl kumpi in vaihawm ahihi.
  2. Mipi in kua pen state a ding, kua pen upper house a ding, kua pen lower house a ding cih thu party khat a ding bekbek zong khentel hamsa asa tampi om ding hi.
  3. Constituency khat ah party khat pan candidate 3 ta vote piak kul a, party tampi ahihmanin mitgial huai mahmah hi.
  4. A khentel thei sunsun te a dingin zong vote piak hun ding tawm mahmah hi.
  5. Kiteelna pen ni khat sung bek ding hi a dakkal 10 sung khong bek ahihi.
  6. Mikhat in candidate 3 teel nangin hun  minute 1 in zo leh zong, ni khat in mi 600 bek in vote khia man ding ahihi.
  7. Voter 600 valna te ah adang tengin khiamanlo ding cihna ahihi.
  8. Union Election in voter list abawlna ah 30% bek dik ding ci in warranty pia ngam ahihi.
  9. Mipi in voter list ah ka min kihel hiam ci a en tawm mahmah ci hi.
  10. Vote khiat ni ding ciangin voter list a min om tawh omlo tawh sitcianna leh buaina om ding cih muhkholhsa hita ahihmanin, vote khiatna buk votebuk ( Voting Booth) khat ah vote 300-500 val kikhia manlo thei ding ahihi.
  11. Voter 600-3000 omna voting booth khempeuh buai ding cihna ahihi.
  12. VoteBuk khat ah mi 3000 ta ci in UEC in sehkhin ahihi.
Buaina

RUM bup i et ciangin ruling USDP dinmun hoih pha hetlo hi. Mipi in  langlam party te adiakin 1990 party te support zuahzuah uh hi.

Tu a nunung pen dinmun i et ciangin USDP in lungsim hoihlo leh gamtat hoihlo tuamtuam pan pianpiann ta hi. Biakna leh minam siksan buaina hong piang kha thei ding ahihi. Tua mukhol in NLD in Yangon Div. sungah campaign kidawm leh khiam dingin direction pia ta hi.

USDP party in 969 Buddhist extremist te nakpi in tawsawn ta a,  bangsawm lian uh hiam cih kithei nailo hi.

Mi atamzaw upmawhna ah bel biakna buaina sosak kik dingin, tua paulap a emergency ci dingin, mun pawl khat or gambup ah kiteelna khin nuam uh ci hi.

October12, 2015 ni in Union Election Commission in tuikhang leh dongvai paulap in Election khin sawm a, leitung leh gamsungah kuaman thukimpihlo ahihmanin ahun ngeina mah a bawl ding ci kik uh hi.

A ni khin ding lemlo ahihmanin buaina khatpeuh tawh kikhinsak sawm ding un muangmawh huai veve ahihi.




Sunday, October 4, 2015

Aung San Suu Kyi, 666 leh Zomi Right to Freedom of Religion

Leitungbup a kizahtak TIME magazine in Aung San Suu Kyi nangawn in Buddhist milimbia gilo pawl ahi  Ma-Ba-Ta te tangtak a kawk ngamloin kihemhem ci hi.

Ma-Ba-Ta in Biakna kideidanna tawh kisai thukhun Bill 4 Myanmar Parliament ah sung uh a USDP party in pom uh ahihi.

Ma-Ba-Ta pen 969 zong kici a, 969 pen gualpha leng 666 ahihi. 

Yeshua leh Christian te muhdah mahmah uh hi. Muslimte hua kineih uh a, a kihtak taktak uh Christianity ahihi.

Kawl Buddhist Milimbia siampu minthang mahmahte kihel uh a, phungzi sang ( Monastry ) 250 leh member awn 10 ( Thein 100) nei uh  hi.

USDP sung a Zomi Christian MP tengin tua thukhun 4 parliament ah a daal lam uh kithei lo hi.

Tua thukhun in Christian numei leh pasal khat pen, Buddhist milimbia numei pasal khat tawh a kiteng leh Buddhist alut kul a, a lut nuamlote thong kum 10 ci hi.

Anti-Christ law ahihi.

Kawlgam Catholic Cardinal Charles Bo in hih pen do ding ahihi ci in laisuaksak  khin hi. Biakna makai tuamtuam in zong hoih salo uh ahihi.

Kawlgam party lianpi 2 ahi USDP in 969/666 Ma-Ba-Ta te siksan in, 2015 kiteelna zawh sawm uh a, NLD in zong Ma-Ba-Ta lian bangmah cih ngamlo in, tua lak pan a ngah zawh zahzah uh zol kik lel dih hi.

Tuabang ahihmanin Christian te Right to Freedom of Religion humbit nang pen, kuamah hong hu ding omlo ahihmanin ei leh ei i ki hunkhiat kul ding cihna ahihi.

Minam ah tualsuak party, biakna ah Christian party , galkap ah Christian galkap tawh kidal hun tungta hi.

Chistian tam penna Zogam ah Buddhist party in zo leh Pasian zong lungkim lua tuan khollo ding hi.

July-August in warning hong pia khol khin ta hi. 

Tel gai dingin i kilamen hi.

Tuesday, August 25, 2015

GenSum Kisamlo

US leh gam khangtote ah ataktakin gensum kikhon kul hetlo hi.
Awkhum tawh loleng Final Expense Insurance kici a, direct in Funeral Insurance kici khat om in, tua pen eipau khum tawh let leng GenSum hi a, direct in let leng SihvuiSum ahihi.
Life Insurance a kipan Auto Insurance leh insurance tuamtuamte pen, thakhat thu in kithoh thei lo a, zumvai kongvai adawl adawl a paiphot kul ahihi.
Funeral Insurance pen si hi cih kumpi theihpihna lai laksuk leng, sihvui lapin kilakhia thei ziau hi.
Atangpi in Insurance Company tuamtuam ah kingah a, Funeral Insurance bek asai company zong om ahihi.
Pawl khat in kum 40 nuaisiah pomlo uh a, pawl khat in upa naupang cih omlo in pom uh hi.
Zomite deihsakna tak tawh kong advice nop ah, insurance himhim na lei ciangin Kawlgammi mi muanhuailote kiang pan lei ngei kei in.
Na Social, ID, Address akipan na sungkua teng Agent te piakkul ahihmanin, tuate Kawlgam kumpi or mimal or Zomi a hong susia nuamte khutsung tung leh mimal leh minam kisongsoloi thei ahihi. Agent khempeuh bel hilo ci phot ni.
Kawlgammi or Zomi ahihleh zong Kawlkumpi kianga information zuak thei mi hiluplup leh ginalo khawng ahiam? cih sittel masa in.
Kawlgam pen hoih ding tawh kibang zeel, hoihlo zeel dinmun ahihmanin, Zomite hong lomnuai nuamnuai bang om hileh, tua i information te siksan a hong pei ding uh ahihi.
Banghang hiam cih leh Zomi nam lian a ding bangin , tuipigal Zomite tha pen minam sungah thazung poimawh mahmah khat cih pen, Kawl kumpi leh hong susia nuam te'n lim theih mahmah uh hi.
Mi kipeipuang sak ziauiziau kei ni.
WZC in hivai ki campagn sawm ngei a, pawl khat in hong nawngkaisak ngei ahihmanin, thu kikhensat theilo hi.
Mimal in mipi pilvang nang himun a kong khah ahihi.
Funeral Insurance tawh kisai theinop na neih leh kidong thei hi. Insurance Agent te in na premium i 70% bang anek ban vuah, na particular info teng kem phihphiah uh a na nuntakna pen , ut hunhun a hong pei ( manipulate) thei uh cih phawk in.
Agent fee lalo, Agent zong hilo in, hihmun pan free in thu kong update zeel ding hi.


Kyigone Dawi Thu

Kawlgalkap eilam hong bawlsia ding a koih lak vuah, Kyikone a pa alian pen ahihi. Guunkhawm saksiah ah kacihna.
Kyigone pen MOC 10 kici Military Operations Command No.10 te phualpi ahihi. Kawlpi leh Haka a Da-Ka-Sa cihte nengneng i tunglian a ahihi.
MOC cih ciangin Division/Tatmah tawh kikim a, Kawlgam zawng lua kimlai, galkap abeh laplap uh pen SELNA a Div./Tatmah ci ngamlo in, MOC ci a aphuahtawm uh ahihi.
88 zawh Div. 10 ( Tatmah 11, 22, 33, 44, 55, 66, 77, 88, 99, 101) omsa teng behlap na in, MOC 20 val phuankhia uh a, mi ngah zolo uh ahihmanin mi palang vakvai teng leh, tuah bangbang teng uh khasum 1000 ( tualai tam mahah) tawh zolpak zualin lutsak gawp a bawl uh ahihi.
Kawlgalkap kipuak daan ah Div./MOC khat ah Bn 10 ( lubok kigawm 7000) om a, Letyone Aku Tat ( Support) ci in thaupi, vanpua leh thukan pawl ci in hon khat tawh kithuah hi.
Tua hang a Kawlpi zang ah Thauhpooh, Myauk-Tat cihmah bangmah hong om keei pong uh ahihi.
Mipi logam a suut gawpna uh zong tua teng om nang a leitang kisam ahihman hi.
MOC ( Sakakha) nuai ah ROC ( Dakasa) om a, ROC nuai ah CO kici Tatzianhmute Tedim 269 , Falam 268, Haka 267, Kalay ( getehna LB 89 cihbang) ah om ahihi.
CO khat nuai ah Battalion/Tatayin khat om a, lubok hai phingpheng 770 om hi.
CO i battalion pen Company 5 kiim in kikhenkik a tuate Captain/Bogyi/Bawk 3 ( San 3 Bawk 7) te'n uk uh hi.
Company Commander/Tat khuaihmute pen Cikha, Rih, Lentang cihte ah tu sak uh a, mualbawk dawi sem uh hi. tat khuai khat ah athu in mi 100 kiim om hi.
Tatkhwe/Company ( Gal-ui) nuai a Tatsuh/platoon ci in bawk 1 te uk mi 30-50 kiimte omhi.
Zogam dung leh vai a guta, gilo leh buanhat a vakvakte hih tatsu ( galgilo) te hi a, tuabanga vakte pen Hlohshia kici hi.
Tatsu nuai ah tatseih/section om a tuate pen san 1 te'n uk uh hi. ZIA om zawh Section ciang tawh Zogam ah mawk vakngam nawnlo uh hi. Kikap ding lau uh hilo a, athau uh kisutsak khak ding lau uh ci hi.
Tatsu/Section pen group 2 in kikhen a san neilo senior 1 ta in mi 3-5 ta makaih uh hi.
Lamnawl khawng a sumdong leh damiah taih dinga , hong buk khiankhuan tepawl hi.
Tua ahihmanin Kawlgalkapte atat daan uh hong dik kei leh a tungsiah sawnsawn vuah koici panlak ding cih hipan i mu ciat ta hi.
Kyigone Dawi tung ah Monywa a RMCC ( NW) kici Tainghmu Dawikungpu Sial ki 3 nei khat om lai ahihi.
Thu lian lualote ah amau leh amau kiviik saksak leng zong muhnop mahmah lel hi.
Hong kiphatsak uh ciangin,
Mipi, hausa upa, makai leh kipawlna tuamtuam te'n 
Amau leh amau a tungsiahte uh tawh suktuah daan siam ciat sawm ni.
Kilon leuleu ding uh hi.

Thein Sein zong LB.No. 89 CO ahihlai in, Zomi te'n khatvei i viik leh, Haka a Da-Ka-Sa pa zukham mitsan gialgualpa in, uisat bawngsat in satgawp ngei a, tudong mangngilhlo kha ding hi.
Mipite hi daan kihilh ta cileng,
Guunkhawm saksiah teng bel,
A mang uh siasia talo dia.

Bawngtal gilo mahmah khawng zong, a ciltang saili tawh kapsak leng, a sih samloh hangin nasa lua kisa tuan laulau sam hi.
Hihtheih tam mahmah hi. Hanciam in thu le la kan ciat ni.
Ei Gyigone Ukpi Nuai a Pawlpawl.
Topa Thupha

Friday, August 21, 2015

Kua MawhPuak TakTak Hiam ??


Tedim-Kalay Road ( Photo Courtesy: The Tedim Post) 
Tedim-Kalaymyo kikawmna motor lampi pen tuni dong mawhpua kuamah omlo a, Akluai leh Thang Mual kikal hibang dinmun ah omlai ci in The Tedim Post in dotna leh lim tawh kithuah in August 20, 2015 ni in tangko hi.
The Tedim Post in lungkham mangbang tak a, mipi tanga dotna abawl tawh kisai, mawkpuakna neite mipi zak leh muh dingin himun ah kong tangko hi.

☻☻Direct Mawhpuakna Neite 2:☻☻

Direct tu mahmah a mawhpuakna nei pen Township in Chin State Legislative Assembly a palai i neih 2 ahi MLA Pu Nang Za Mung leh MLA Pu Zozam te 2 ahihi.
Banghanghiam cih leh Lampi kikawmna tawh kisai mipi hamsa tuaknate Chin State leh Union Transport Ministry ( Lanpan Pohsaungyay Vuangyi Thana) a puak ding pen hi palai gente 2 i tu le tu ( Immediate) vai puak ahihi.
Union level pen anungthuap hi pan ding a, State Transport Ministry ah thutun leh phut cihtak a phu ding amaute 2 ahihi.

▐☻ Pu Nang Za Mung ☻▐

Pu Nang Za Mung pen Tedim mipi palai MLA ahihbanah, Vaihawm Party ( Ruling Party) MLA khat zong ahihi.
Vaihawm party pan bek zong hilo a, Chin State Govt. ah Wungyi/Minister mun poimawh mahmah leh, mi ut mahmah ahi Sum Wungyi ( Finance Minister) zong ahihi.
Chin State bup sum le paite amakhutsung tawn a lut leh pusuak ahihi.
Kawlgam leh Chin state bek hilo in Mizoram, Manipur leh Nagaland bang ah Finance Minister te pen vanglian mahmah uh hi. Alawmte un zong kihta sim mahmah ding uh hi.
Hibang panmun hoih leh thunei mahmah sumphulna mun len khat in, lampi asau zong hilo tangteel tan khawng kicim khat, tuni dong puah nuamlo cihpen, democracy gam ahi Manipur Zomi leh Mizoram unau Mizote bang in zakha leh hong kuansuk in " Golum" nuam phial ding uh ahihi.

▐☻ Pu Zozam ☻▐

Pu Zozam pen vaihawm USDP party pan ahihloh hangin, Chin state a langpang party ( Opposition party) hat mahmah ahi, CNDP i MLA khat bek zong hilo a Party chairperson hi lailai ahihi.
2010 kiteel lai in USDP sangin CNP leh CPP hatzaw uh a, galkapte om kei leh amau party 2 in state kumpi a form zo sa uh ahihi.
Tua bekthamlo in Pu Zozam pen Kawlgambup a minthang zo Cartoonist khat ahihi. Tuhun lai sanga lauhuai zaw thamtham ahi galkap kumpi hun sung in, thong zong laulo a, Kawlgalkap kumpi hoihlohnate Cartoon tawh a gelh giapgiap khat zong hi a, tangthu nei mahmah leh Zomi sunga mizahtak huai mahmah khat zong ahihi.
Themvei zong kithuah ngei in tua sung in Kawl laigelh te'n zong zahtak mahmah uh cih pen ka mitmuh ahihi.
Galkap ki-ukna hunsunga Kawlgalkapte a langtang a langpan ngam taktak pen Zomi sungah Pu Chin Sian Thang leh Pu Zozam bek a mukha ngei ka hihi.
▬Hibang dinmun nei makaipi 2 i neih laitak a Akluai-Thangmual kikal tieutiau a lampi no khat, tuni dong puah zolo bek thamlo a, uke ake cih zong a hamloh uh pen mimal takin lamdang kasa mahmah hi.▬
Amasa penpen mawhpuakna nei i theihnop leh hih makai leh palai 2 te ahihi.
Mipi in i nawk masak ding kua hiam? cih thei ta ni.
Hi daan i gelh ciang mihon khat hong mudah ding kibehlap pah a, mimal a supna tmapi om zeel hi. The Tedim Post in hong tangko tahial cianga hih thu kong gelh bek ahihi.
Topa Thupha

Zo Khup
Credit to WZC/ZIA


Friday, June 6, 2014

Karen-Myanmar mazep leh Zomi kalthak khat

Mualgamte leh Kawlgam August 01, 2014 ni ciangin Nationwide Ceasefire thu genkhawm kik ding ci in Kawlgalmang  Min Aung Hlaing leh KNU lutang Mutu Sei Poe June 04, 2014 ni  kimuhna  pan kithukimn uh ci in KNU CC member Mann Nyein Maung in gen hi.

Myanmar in August 01, 2014 ni ciang a kiho kik ding lunggulh ahih tawh kituakin, KNU makai tawh kihona mazep khat neipak uh a tua pan  hong kithukim uh hipan hi. KNU makai in Non Burman Minam makaite kiang ah hih thu luikik ding cih hiphot hi.

Myanmar Galmang tawh akiho khit teh Kawlmang Theih Sein tawh zong kimu  uh ci hi. June 5 ni ciangin Kawl Union parliament speaker Shwe Mann tawh zong kimu lai ding uh  hi.

Federal vai ah kideekna nasiatak in om ahihmanin kihona dinkhawl ngei a ahizong in  May 21-23 ni kihokikna ah Myanmar in National Equality leh Right to Self-determination cih kammal pom tasam uh hi. Ahihhangin Nationwide Ceasefire Pact ah DDR zong guang ding ci in Myanmar in ngiatkik uh hi. Tua DDR pen mualgam te'n kipomlo ahihmanin kihona buai kik pian ahihi.

Hihbang kihona hong buaikik ahihmanin maban kizom thei lo a, Myanmar Galmang leh Karen makai kihona hong om ahihi. 6 vei akimuhna uh ahi June 04, 2014 ni in Karen leh Myanmar kikal hih kithukimna hong om hi phot hi.

Mualgam dang ten a pom leh August 01, 2014 ciangin Mualgam-Kawlgam kihona hong omkik thei ding  ahihi. Ahihhangin Myanmar in DDR  angiat teitei a leh bel August 01, 2014 kihona  ah zong Nationwide Ceasefire Agreement-NCA  kithukimna khutpi mek hamsa kha lai ding ahihi.

August 01, 2014 ni in NCA khutpi mek thei le uh, 2014 kumbei kuan lam ciang Political Dialoque a khatveina kipan zo mialmial ding cihna ahihi.

August 01, 2014 ah kithukimna a om theih leh, tua Nationwide Ceasefire Agreement i a thutun sungah ( framework)  bang teng huamsak taktak uh hiam cih thu hong thupi pan ding a, tua framework sungah Zomi leh Zogam i tanvo taktakte i  ngahkik theih nang siksan ding thugilte hong kihel a leh, WZC in maban kalkhat kisuanto pan ding ahihi.


Wednesday, June 4, 2014

Zomi leh Nationwide Ceasefire Dinmun


Kachin, Shan, Karen, Karenni, Mon, Rakhine leh mualgam galkap te'n thau khia ta un ci in Kawl te'n Mualgamte hong ngiat  mikmek ta uh hi.

Federal thulaigil ahi National Equality leh Right to Self-determination pen Nationwide Ceasefire ah  kihel sak ding leh DDR kici galvan khiatna ( Disarmament), Mualgam Armyte phiatna ( Demobilisation ), Mualgam Army galkap te'n uniform suahkhiat khit cianga mipi suakkikna  ( Reintegration ) atom a DDR kici pen zong, kithukimna ah  helh kul ding hi ci in Myanmar in kangkik hi. Tua khit ciang bek a Federal Union leh Federal Army vai kihona kipan thei pan ding hihang ci in Myanmar in Mualgamte kiang ngiat kik hi. 

Mualgam te'n kikupna ah Federal vai gensianga kithukim piikpeek theih  ma a, thaukhiat malam ding cih pen  Kawlte ki um ngamlo hi. Kawlte leuleu in Federal Union bawl ding  kithukim khit ciang a, Mualgam  te'n thau hong khiat noploh ding uh patau leuleu hi.

Federal leh DDR kinialna in awhlai  ahihmanin, kihona taktak ahi Political Dialoque genloh, dialoque om theih nang a kisam Nationwide Ceasefire zong  maban siang nailo hi.

Nationwide Ceasefire kithukim zawh kha 3 sung a Political Dialoque kipan ding ci in, Chapter 7 pha Draft Ceasefire Pact ah kigelh khol hi.

Zomi te'n zong thazung thazaang kaikhawm kholkhol kawm a,  Final Ceasefire Pact/Agreement ah bangteng hong kithukim zo taktak ding uh hiam ci in ki  lim vil mahmah  ahihi.

Nationwide Ceasefire Accord pen August kha ma a kithukimna neih zawh sawm phot uh ahihi. Tu ta dih in Tua Ceasefire Pact in bang tan, bang teng huam ding cih daihuang ( Framework) tawh abuai keei lai uh hi phot hi.


Sunday, June 1, 2014

Zomi May kha Dinmun

Myanmar President Thein Sein in,
Thautawite tawh kiho khit ciang bek in,
2008 Constitution kipuah leh hoih ding ci hi.

NLD, 88 leh UNA in bel,
2015 kiteelna ah lutnuam uh ahihmanin,
ngaklah mahmah uh a,
ahizongin piangtuak nailo ta dih phot cih ding hi.

2014 kum sung kiho ding acih uh,
Federal cih kammal tawh kisai kithukimna om theilo ahihmanin,
sawtpi kikang uh a May 23-4 ni in ,
Myanmar palai te'n,
Federal kammal kihello,
ahihhang a federal thulaigilte ahi,
Democracy,
National Equality,
Right to Self Determination,
cih kammalte ka pom uh ci in,
mawhsutna neita uh hi.

August ciang Nationwide Ceasefire Agreement,
khutpi mek zawh nang kimukik ding uh a,
amek zawh uh leh tua zawh kha 3 ciang Political Dialoque kipanpan ding hi.

2014 kum pen hibang teng tawh bei phot ding suak hi.

Zomite thasan in WZC makaihna tawh,
ZIA Zovontawi Fund hanciam leng,
a beelpi kisawk man lai ding hi.

Thuthei taktak tumtenglo,
hai ciakciakte na buaipih nawn kei un.
Huntoi ta hi.

Sunday, October 27, 2013

Myanmar Army patau ta


Myanmar Army te zong patau mahmah ta uh hi. 

Constitution pen Mualmi leh Kawlmite deih daan in kipuah leh, utbanga mipi leh gam a deksi dawndawn theihna uh bei ding ahih cianga, Constitution vai pen lungkham mahmah ta uh hi. 

Hih anuai a Interview en leng ki thei hi.

Hih Interview ah Shwe Mann in " Than Shwe zong patau mahmah ci hi. Constitution pen, Myanmar Army i thumeilet 3 ( Dohtavuan Azi Tonepar) bek tawh kituak a, puah ding ahi." ci ta hi.

Nung Tadinkyut ni in Myanmar Army Luliik teng leh USDP ulian tengin, Than Shwe in ah vapai in va bia ( Kandawh) uh chih kiza hi.

Tua Than Swe biakna om zawh, Thein Sein 2015 ciang tawp ding, Constitution pen Galkap Tavuan 3 tawh kituak a puah ding cih thu hong om ahihi.

Thein Sein tawp ding pen Shwe Mann kam pan hong lai suah hi.

Myanmar Army leh USDP pen Bo Than Shwe nuai ah omlai cih kilang mahmah hi.

2014 pen so mawhlo ding cihna hi.

2015 ciang Myanmar Regime sungah lusak ( Hard Liners) pawl hong kah dinga, 2015 khit ciangin, gam leh nam sem taktak pawl tawh kinawkpina hong om tuak hi.

ZIA nasep ding tam tuak lai hi.



                        


Wednesday, October 23, 2013

CNF Policy leh Yangon vai


CNF makai Dr.Shwe Khar in Vaihawmna dawl tuamtuam ah Myanmarian Army kisam lai hi ci in, October 19, 2013 ni Yangon a kibawl CNF leh mipi kimuhkhawmna ah pulak hi.

Tulai 2008 Constitution pen 1992 pek kipan gelhsa geelsa hi a, tua deihlo a CNF kihel a gamsung gampua pan kilangpang ahihi.

Tu'n CNF in 2008 Constitution kum 20 nunga thukimpih phing ahihmanin, abeisa a nasepnate leh Chin/Zomi bup tanga, ding ung acih uh pen amawkna suak tawh kibang hi.

Tulai in ZCD leh UNFC bup in Constitution Thak gelh ding ci a, Myanmariante deek a mualgambup kithutuak laitak, CNF aw hong tuam ging dihdih ahihi.

Hih tawh kisai minam tuamtuam, kipawlna tuamtuam leh mipi te'n CNF mawhsakna lianpi nei uh a, Zomibup in zong ki minsiat lawh ahihi.

2014 Kawlte'n hong deek ma a, numei kizuak banga , hi banga pawl khat bek angsung khualna tawh PAUPAL malam hong om  pen, Zomi leh mualgamte a ding zumhuai leh thu nawngkai mahmah khat ahihi.

2014 khawmpi ah kideek, kinawk ma a, khiam malamloh ding ahihi. Zogam leh Mualmite mazuak tawh i batkhak ding kidawm ciat ni.

Zomi, Chin, Kuki, Mizo bangbang ici zong, eisungah politicslam ah i hih cih pahpah pen guhnatna khat ahihi.


                   

Tuesday, May 21, 2013

The Battle For Nickel In The Zogam Region Of Myanmar


By
Blue Sea Striper
Guest Blogger

There is a battle waging between the rights of indigenous people to control their land and resources and the need of a world super power to fuel its economic progress. Recently the government of China signed an agreement with the quasi-military rulers in Myanmar to begin mining nickel deposits in the the north-west portion of Myanmar known as Zogam. For China this is a matter of national economic necessity as nickel is one of the most sought-after elements in the world and supplies of nickel are scarce. For the indigenous people of Zogam, the Zomi, the nickel and control of its use is in their hands according to the UN Declaration on the Rights of Indigenous People. The battle for the nickel in the Zogam region is being watched carefully by indigenous people and economic nation states around the world and the outcome will determine the future of the relationship between native peoples and the governments they must contend with.

The issue came to a head recently when China’s largest stainless steel maker, Taiyuan Iron and Steel Group (TISCO) signed an agreement with the China Nonferrous Metal Mining Group (CNMC) to develop the nickel deposits in Zogam. TISCO’s involvement means that China will be pouring much needed resources into the development and exploitation of this precious metal. The mining project is the largest such project that China has ever been involved in through cooperation with Myanmar. It’s no wonder that China wants to be involved. The mine has reserves of more than 100 million tons of high-grade nickel ore containing 700,000 tons of nickel.

For China the need for nickel is paramount since it is a scarce strategic resource for nearly every industrialized and modern nation. Nickel is used in a variety of manufacturing process and has both economic and military applications. From the Chinese perspective a steady supply of nickel means their economic growth continues and they have the necessary resources to expand their military reach.

There is another side whose interests matter, however and that is the Zomi people of the region. These indigenous people have called the land surrounding the nickel deposits home for centuries and based on past deliberations and pronouncements from the United Nations, the Zomi consider the nickel deposits under their control and for their use. For the Zomi the Chinese-Myanmar deal is an affront to the UN Declaration on the Rights of Indigenous People which reaffirmed the rights of indigenous people on land and land use.

The Zomi people are currently mounting an international campaign to draw attention to what they see as an illegal and immoral deal between China and Myanmar and they are pressing their case to the United Nations and to friendly governments around the world. For the Zomi it’s not just a matter of the mineral rights to the nickel ore, but a matter of protecting their interests and continuing the fight to protect themselves from the persecution they have faced for countless years.

Many will watch the battle between the Zomi people and the economic interests of China with great interest. Indigenous peoples around the world will watch most closely as their futures and their fates are closely tied to the outcome of this contest.

Monday, May 20, 2013

Too Much Too Soon: Gamdang huhna tawh kisai


Gamdang huhna tawh kisai VOA News Analysis hi. Nepal leh Cambodia ah huhna tampi alut hang, khangtohna bangmah omloin, mi khenkhat bek giltui, biangpuak in om hi. USDP kumpite kihuhna zong bang hong ci ding cih kithei nailo hi.

Zomi mipi te'n zong i theih dingin, i khahsawn hi.



Sunday, September 23, 2012

Kawlgam-Mualgam Kidona hita


Tulai in thu tuamtuam a om hangin, tuate ei Zomi leh Mualgam te a ding thupi khin khollo hi. Kawl te'n Zomi leh Mualgamte deihna bang hiam? cih a theilo hilo uh a, a ki theihmawh bawl uh hi. Kum 60 val sunga thu kisung pen, thu khat bek ahihi.

  1. Upper House ( Senate, House of Nationalities, Athet Hluttaw, Amyotha Hluttaw) i ci phial zongin, tua ah Minam liangko kikimna lahna in, palai kikim neih ding ( Equal Representation) neih cih hi lel hi.
  2. State tengin Self-determination neiciat a,sep khop loh theih lo teng union ah koih ding cih hi lel hi
Hiteng pen thei gegu a kihaisak a hong khemkhem uh ahihi. USDP bek hilo in, NLD, NUP a kipan Kawl kipawlna peuhmah ahai kineih niloh uh hi. Tua bek thamlo in sum tha leh thuneihna zangin, Mualgam sung teng hong sutuahtuah leidep uh hi.

Zogam leh Mualgam te hong piak sawmlo in, mualgam makaite a mimalin golhguuk akhangkhangin pia uh a, hong nelhsiah niloh hi zaw ahihi.

Tuhun ciangin Zomi te nanagwn in kithuakzo nawnlo, hong khemzo nawnlo in, takkheh suah a kipan ta cih ih mu ciat ta hi.

Kawlte tuni dinmun atu'n zawhna uh pen Kachin gam pan kum khat Dollar Millions 3000 man suang-eng, Shan gam pan simzawhloh leisung sumpiangte, Karen gam pan dolsing leh lei sung sumpiangte, Rakhine leh Mon tuipi pan billion tampi man Gas te, tuate zuak a, a tu tate uh vulh khia a, pilna sinsak, tua khit ciang, eiteng mah hong sila khawi kik  nuam uh hi thapai hi.

Zogam Nickel leh Chromium omsun zong hong guksak uh a China zuaksim uh hi. Tuateng mah tawh atu ata teng uh hong hakpuak sak ding uh, Chin-Ahh Zomi Ahh hong ci toto laideep ding uh hi.

Tuhun ciangin Mualgamte zong khem hak sa ta in, mualgam te'n zong nakpi in Kawl Galduhte kithuk kikkik ta hi.

Kachin gam ah kha 15 sung kikapna ah Kawlte asi leh liam 10,000 valta in, Kachin te asi leh liam 700 kiim bek pha hi. China in zong gawt, Kawl in zong gawt kawmkal ah Kachin Independence Army tuni tan ding tang zo lai veve hi. No Kachin te bang suang bang muanga ngap vial na hi uh hiam ci a, Kawl leh gamdang khenkhat in a dot uh ciangin,  Kachin te'n " Hong om pih den khat nei lel ung." cih san ziau hi.

Tuamah bangin Thai gamgi siksan Shan, Karen, Mon, Karenni  te zong, Thailand in Kawlte kiang pan golhguuk ne a , agawigawi hangin, puk zo tuanlo uh a ding kinken zo lai ahihi. CNF te am milmel cih loh mite tei sinsen lai uh hi.

Maban pen Burman Vs Non Burman a kigawina pi hun hi ta dinga, meikuang hong alh mahmah ta ding hi.

Federal vai pen abeisa hun lai in Kawlgambup Democracy vai in  nelhsiah leh liahkhup niloh a, tuni a kipan ahih leh tuam pai vilvel ta ding ahihi.






Kawl Akpi khua'n daan lauhuai mahmah


Tulai i theih ciat mah bangin Pi Aung San Suu Kyi gam tuamtuam ah  Kawl kumpi in vaksak in, lobby bawlsak kawikawi hi. Tua a paipai na a thugente ahoih tampi a om hangin, Mualgam tawh kisai a thugente Zomi leh Non Burman States te a ding a lauhuai mahmah thu khen khat om hi.

Tuate:

  1. Kawlgam pen Democracy ngahta daanin gen niloh hi.
  2. Mualgam vai tam gen nuam lo hi.
  3. Agen sunsun ciang Rule of Law hah gen in, 2008 Constitution diklo zanga Thein Sein tawh kipawl a, hong nuai cimit sawm hi leh kilawm hi.
  4. US Congress a thugenna ah Mualgam party te'n zong hong support hi ci pong hi. US Congress bup in, mualgamte  ama cih bangbang zui ding sa ding uh hi.
  5. American University a Burmese Community tawh kimuhna ah Taingyintha Ethnic Nationalities vai pen, alungkim dong uh zuih ding cih pen hamsa mahmah hi ci in, a kawl mipihte thu muam khol hi.
  6. US Congress mah  ah Thein Sein leh Aung Min cilphuan kia liangin  phat a, Aung Min leh Mualgamte kihona ah Aung Min a dikzaw daan dingin, lamsial sak khol hi.

Atunga teng mimal a kuamah ciat in, akhualzinna teng limtak enkik, sitcian kik leng i mu ciat ding hi.

Atawpna ah Bamar pen Bamar mah cih ding hi. India siksan All Burma Students Leaque-ABSL Chairman Kyaw Than in " Bawng sung pan Bawng bek mah suak ding, Sai suak ngeilo ding" acih bang hong phawksak kik zawzen hi.

Tua ahihmanin Myanmarian  Colonialist Migilo Thein Sein-Suu Kyi ( Sein-Su Gang) tawh,  Mualgamte maban ah i ki gawitoh hong kul lai ding hileh kilawm ahihi. Aung Min tawh kihona thu  Kachin makai Brigg.Gen. Gun Maw in agen kikna ah, Federal pen kum 15 bang gen khawm lai ding hong ci, ci hi.

2008 Constitution pom ding lel tak a hih leh, 1993 pek a banghang lut lello na hi uh hiam? cih dotna thupitak om ahihi.1993 pan tuni tan kum 20 phial ding sunga mipi si leh liam, thong kia leh nuntakna buai ( Bawah piat) teng liau sak sawm uh hiam? cih zong dotna dang khat ahihi.

2008 Constitution pen Ne Win in asihma  Saw Maung-Khin Nyunt-Than Shwe te athuzawh lai pek a, lampi asialsak sa ahihmanin, Father of  Burmese Way To Democracy  pen Ne Win hiam, Than Shwe hiam khat na hi zaw bilbel cih ding ahihi.

Tua ahihmanin Kawl te'n Zomi leh Mualgamte tunga alungtangpai (Attitude) leh Lungsimpuak ( Mindset)  pen 1948 pan tuni tan kilam dangna bang mah om tuan nailo cih ding ahihi.






Friday, September 21, 2012

Nargis Political Party 2 kigawm ding


Thuthang kizakna ah Nargis Constitution kipsak nang leh  2010 election etlawm  nang a, Kawlmang in phuatkhuan apiak pak party te lak a,  Nargis Party nih ahi Chin National Party leh Chin Progressive Party kigawmkhawm ding cih kiza hi.

Hih thu pen CPP makai leh Chin State Forest Minister Kyaw Nyein in 19/09/2012 ni a Mon gam Yangon khawpi a,  Paletwa Association EC tawh kimuhna ah agen ci hi.

Party nih kigawm ding thu pen Chin National Party in zong thukim ci in July 24, 2012 ni a thusuah vuah kitaklang ci hi.

Tulai tak Kawlmang in 2010 Nargis kiteelna tawh, gamsung gampua bumzo kisa ta ahihmanin, Nargis Party te awlmawh nawn phalo a, 1990 Party te athoih lai tak ahihi. Aung San Suu Kyi leh 88 teng a utut un leitung ah zauvak sak uh a, Mualgam party teng zong a utut un ciaksak phot hi. 2015 kiteelna ah lutpeuh le uh atup uh tangtung khin suak ding ahihmanin akhahzan uh ahihi.

Thein Sein in SNLD makaipi Khun Htun Oo bang UNGA ah a puanlom pua dingin tawnpih  zawzen hi.

2015 ciangin a ngakawi uh hong sat-vat ding uh a, tulai a ngakawi tunga ngasa ann muammuam 1990 party teng hong kisaan gaihgaih ding uh, muhngam huailo khol hi. 2015 khit ciang 2010 party te banga a role uh hong kia ding uh ahihi.

Maban i et ciang Chin State siksan Party 2 bei dinga, party khat ah hong dingkhawm leklak ding uh hi leh kilawm hi.

Reference: Chinworld Media.



Friday, August 17, 2012

OIC, CSW leh Zogam






Thuthang kizakna ah Muslim gam 57 kipawlna Organisation of Islamic Cooperation kipawlna in, August 16, 2012 ni Saudi Arabia gam a kibawl khawmpi panin, Kawl Buddhist huaisaite gamtatna tawh kisai, UNO ah tu'n dingin thu khensat uh cih kiza hi.

Thuthang tuamtuam pan kizakna ah Kawl Kumpi pen Bosnia Herzegovena a Muslim te tunga hiamgamna bawl,Serbia Tamadah  Slobodan Milosevic leh Serb Bogyokegyi Ratko Mladic te leitung thukhen zum  akitun bangin, Kawl gilo Thein Sein leh aseppihte International Court  tun zawh nang, leitungbup muslim mipi te'n deih uh cih kiza hi.

Thuthang kizakbehna ah Christian Solidarity Worldwide in zong, Kawl Buddhists te hiamgamna mawhpaih uh a, OIC thu khensdat nungthuap ding cih kiza hi.

Kawlgam ah tulaitak Muslim leh Christiante nakpi akibawlsiat laitak hi in, nidang bangloin leitungin awlmawh mahmah ta ahihi.

Hih thu hong kipatna pen mualgam tengin Federal Union thului bawl dekdek ta uh a, tua Federal Thului melhnopna tawh muslim buaina, Kawl kumpi in mei hong tawhna pan kipankhia ahihi.

Tulaitak Kawl kumpi leitung ah cimawh kik mahmah vat uh  a, gamsunga om political party, mipi, leh makai tuamtuam golhguk pia in, amaulam pang dinga suntawh zantawh azol san laitak ahihi.DVB media leh media khenkhat in bel biaknalam panpih lo in, human rights mah ka dinpih suak ding uh ci in pulak khin zo uh hi. NLD sungah zong party phualpi gina salo in,  member te lungkimlo in lampi zuihna kipanpan ta hi.

Zomi leh Mualgamte deih Federal Union pen Kawlte acihmawh gawp loh a, hong pialo ding uh ahihmanin, Kawlte lam ah Zomi makai leh mipi  " Sang-aak Palai" kuaman semlo a, Federal State i ngah theih nang mah, len tinten a, ma i sawn ciat ding pen, tu le tu Zomi te vaipuak ahihlam haih lo dingin i kihanthawn hi.


Thursday, August 9, 2012

2012 Kawlngian leh Zomi dinmun


Tulai thupiangte lak a Zomi leh Zogam hong hetkha thei ding thu khenkhatte theihhuai pawl khat anuai ah i gelh ahihi.

1. Mualgam galkap tengin Kachin gam Kawlte'n a busimsim uh, June ni 10 ma a khawl dinga UNFC in Kawlte thutawp ( Ultimatum) apiak uh Kawlte lau uh a tuama in, Thailand ah Kachinte hopih in, Mualgam kipawlna UNFC lungkim sak pak uh hi. Ahihhangin Kawlngian zang uh a, kap lai veve uh ahihmanin, Kachin gam banah Shan gam nanagwn galin lawh ta hi .Karen gam ah zong BGF te galkuan sak ahihmanin Karen te'n 4 na kaplum uh a, tulai tak kigalging tuakin kipang  uh hi. Tua ahihmanin Galmei hong kilawh khak ding Zomi te zong kigalging khol a om ding kisam hi.

2. Mualgam Ultimatum alauh man uh leh  mipi kilunghei nangin, Arakan/Rakhine State ah Muslim leh Bhuddist buaina bawl uh a, Muslim 800,000 thahgam ( Genocide) bawlsawm in kipanpan uh hi. Hih pen Kawlte President Office pan a PS Major Zaw Htay makaih ngiat a, a holhthawh uh ahihi. Mualgamte hong vauna uh hi in, Kawl nuai ah na lut kei uh leh, hih Muslimte banga hong kibawl ding hi , acihnopna khat uh ahihi. Tua ahihmanin hih Muslim tungtangah Zomi te'n Kawlte lam i pangkhak loh ding thupi mahmah hi. Tu'n Kawlte kilawhkhuh kik ding dinmun ah om ta hi. Acilin leitung muslim gamte in phawkkha lo uh a, tu'n gam 57 kipawlna Organisation of Islamic Cooperation- OIC in, panlakna neih sawmta ahihmanin, Kawlte gamsungah akihang sak gawhgawh lai pong uh hangin, gampua ah meikhup pianpian ta uh hi. Namgim haupen Saudi Arabia, Iran, Libya cih te'n zanni mahmah in "Kawl Bhuddistte kidawm un." ci in thupia uh hi.Kawlte leltak hangin US leh EU gamte in namgim khuuk neite tawh kisia nuam khollo ding hi. Tua banah Kawlgam pen US hilo ahihmanin, Muslimte va ngapbawl keei pen hong haivai mahmah kha ding hi. Kawlte hai bel Zomi te suahtak nang lampi mong khat hi lehbung bilbel thei hi.

3.2015 ma in Kawl uibupi Neipi Taw khawpi ah khawmpi khat kisam dinga, tua mun ah mualgam te'n deihdeih gen thei ding ci uh hi. Mualgam dangte buaihuai khawllo a, Zomi sung bel Kawlte kiangah akizuak kholkhol makai khenkhat hong dawkdawk ta hi. 1947 kumin Pu Vum Kho Hau in Zogam puaisar semin hong zuak hi, acici mi tampi leh kipawlna khenkhat in tu'n  Zogam zuak sawm in, Thein Sein maipha mu ding kituh ngeingai uh hi.Shan, Kachin, Karen, Mon, Rakhine, Karenni leh mualgam State unau dang tengin, khauhtak a Federal Union ding mah aphut sawm laitak uh , Zomi sunga maphu ZCD leh CNF in gambup tanga thului ding kician policy bangmah neilo uh a, ZCD in Zogam phel 2 kisuah nang UT ngetna  leh CNF  in namneu hamphatna lepkhiattuam theih nangin,  Zogambup man ( Price) tawh zuak dingin, Ngun Cung Lian sunglut sak khin uh hi.Mite policy tawh tong leh laam in, kikhai khin malam zo ta hihang.Kawl Vs Mual a tu zong tukhawm nailo meizial malam khin hihang.

1947 lai in mite'n Right to Secession leh Right to Self-determination khong a gen phekphek lai vua, Zomi te'n State zong hilo, Kawlnuaia Division Ginalo khat i nget leltak khong phawkkik huai hi.Vum Kho Hau Zogam zuak ci a koko te'n,  Vum Kho Hau lampi tawt sawm kei ni. Zomi leh Zogam pangkhawm a, Kawlte politics ah i deek ( Bargain) ding hun hi zaw ahihlam, akuamah peuh in phawk ciat huai hi. Zehphi a om leh, tukhang takhang dongin,  Zomi leh Zogam zuak a, Zovontawi khang sawnsawn te'n,hong ciamteh dinguh ahihlam kuamah in haih kei ni uh guai. .Tualsung khawksung thute ( Township, Dialects, South/- North cih peuh)  pen Kawlte tawh i kigawi khin a, i deih teng i ngah khit ciangin, Zogam Parliament/Assembly ah i ut leh ei leh ei kivel, kinuai, akisap leh Japan te banga Zogam Innpi ah  MP te hong  kilai ngeingai lel ding uh hi.

3. Neipi Taw Khawmpi ( Panglong Khawmpi tuh/fake) ma, Mualgam teng Kawlngian tawh hong peipuang sawm daan uh mukholh theih khenkhat anuai bang ahihi.

  • Karen sung Bhuddist leh Christian hong sutuah ding uh hi. Tua banah Karen State a te leh Delta ( Irrawaddy) lam a te hong sutuah lai ding uh hi.
  • Zomi sung ah Thein Sein maimu nuam kituh vive i hihmanin, Neipi Taw a president office pan Township leh Dialect wise ( Tedim, Falam, Tonzang, Hakha, Mindat,etc..) a,  ava kimuhpih masasa amau leh mau Kawlte muan pen daan in, amalmalin  kisa sak ding uh a, Zomite lawngkhat suak theiloin, township hamphatna no khat tek tawh golhguuk hong pia ding uh a, Nampi leh Gambup Tanvo ahi Federal State Status taktak pen, maikaite tung pan sum tawh hong leikhiat sawm ziau ding uh hi.
  • Kachin State ah Kachin leh Shan-Bamar ( Ataktak ah Tailai Shan hizaw) population kikim pian uh ahihmanin, Kachin leh Shan sutuahtuah uh a, 2015 ma akisap leh Rakhine gam a bangin mei hong tawh ding uh hi.
  • Rakhine State buaina pen Rakhine numei khat Muslim te'n suam acih uh hangin, tua asuam muslim 3 te lak ah khatbang amah leh amah bang ki guiawklum liang ahihmanin, Kawl kumpi MI te'n thagum tawh Rakhine nemeinu abuan sak uh zong hi thei hi. Bangteng hi leh Rakhine te'n a rights te uh, ngen manlo lianga abuai nang uh leh, akhiap nang vua, Rakhine gam buaina pen mei cih behbeh lai ding uh hi.
  • Shan gam pen Kawlgam Federal thu ah makaipi hiden uh ahihmanin, Shante thazawm sak nangin Shan hilo minam neu teng tawsawn niloh uh a, Shan State sung ut kei ung, ci sak den uh hi. Shante hong khauhpai uh leh, Shan State sung minam neute tu asang hong tawsawn lai ding uh a, Shan leh adang teng kikalah gam hong hal ding uh hi.
  • Tulai a Muslim thu in leitung lawh ahihmanin, lau pian ta uh a,tua lampial sakna in, Sente khong zong mipi tawh hong sutuah khathei mawhlo hi. Banghang hiam cih leh Federal taktak in Kawlgam pai hi leh, Kawlte guk ding, damiah taih ding om nawnlo dinga, Federal Union  laizanga gamkeu teng bek tawh akinam tak uh kul ding ahihmanin, Federal Union taktak apiangloh nang, septheih sepmawh hong hong sem ding uh hi.
Atunga teng pen, mailam kum 2-3 sunga kiphukha thei ding thute ahihmanin, ahunlap a tangpi tangta te'n theih kholhhuai hi.

4. Tulai Kawlte kihei daan enleng, galkaplam hita leh democracy lam hi ta leh, Mualgam teng deek-si-dawn thei nawnlo a, khahsuah khak ding uh lau mahmah uh cih kimu thei hi. Tua ahihmanin Kawl Unity a om theih nangin, biakna dang leh nam dang teng hong ban phinphin uh a, Kawl Unity bawlbawl uh hi. Zanni in Aung San Suu Kyi pen Parliamentary Committee khat ahi, Rule of Law Committee Chairperson dinmun pia in, Kawl huaisiana teng leitung mit ah asel nangun munbawlsak khol uh hi. Rule of Law min tawh namdang leh biakna dangte hong vat uh ciang, Aung San Suu Kyi molhtum in zang ding uh cih kimukhol thei hi.

Atawpna a i gennop bel Shan, Kachin, Karen leh i sanggam dangte pen nambup, gambup vai ahihciangin, pawl leh pau akibatloh uh hangin, hong dingkhawm thei veve ding uh hi. A lungkhamhuai ahih leh ei Chin/Zomi ki lupil sakte, ZNC Pu Vung Za Kap pau kawm pak leng " I haina teng pil kileh sak" te i hihi. Hunkhat lai in Champhai bial a om ZNC Pu Vung Za Kap kiang ah ZIA galkap khenkhat hawh in " Pu no Tonsim bial eimite bang na ci vua?" acih uh leh " Ko kiangate bel, hailua, hailua, hailua kisa , tuh ahaina teng uh , pil kileh sak uh." ci in lungkham tuak mahmah hi.

Kawl Vs Zomi/Chin thumungpi khenkhat ah  lawngkhat i bat kulna hong om dinga, tualsung vai ah bel i ut leh kipet, kingik zong phamawhlo hi.Namke leh khawkke khatpeuh nuai ah , kuamah ki-ut tuan samlo ahih cianga cihna hi. Athupi ah National Issue ah Kawlte kiangah malep a kuamah kizuak khakloh ding poimawh mahmah hi.

Ahunlap a kigelh ahihmanin, i gam leh nam Kawlte kianga zuakzo veve hong om leh, khang sawnsawn te'n pupate mawlna mah ci in, i vek a hong mawhsak veve nuam ding ahihmanin, mi khempeuh Kawlte khemkhem lianga hai na hisam lo in, a khem zawhloh tampi a om hanga, mipi ten sila makaite na zui khial zaw kha uh cih zawk ding  ahihlam, hih thului tetti a nei in mualsuang khat i gelh hi.

Ahun taktak ciangin i patauh banglo takin ki khauhpai mahmah sam dingin i lam-en veve lai hi.





Follow Blog on Facebook

Wal-Mart.com USA, LLC