Thursday, March 31, 2011

Pu Khup Thang : Suangkua Ceasefire ahizaw tam ?

Posted by: "Khup Thang"

Tue Mar 29, 2011

8:56 am (PDT)


Zonet sim Zomi u leh nau,

"Suangkua Gal" cih kammal pen atua-hun, atunglim a kizang kammal ahi
khaphial zongin, kei bang zakha ngeilo/ kazakna-ah kizang ngeilo ahih man'-in
"Suangkua Gal" hilo-in, "Suangkua Conference or Suangkua Treaty" ih cidiam a ci
kahihi. Tua Suangkua kihona khit, a zing maw? a thaai maw? nitak-in, Sia Pum Za
Langh {Tua hun laitak Tuithang-ah sangsia sem, Thaangsan khua-te,
nungciang-in, Rgn University pan B.A. ngah-in, Zangkong-ah Trade Ministry
(Kongtuai Hleya) -ah manager neu sem hi} hong hawh aa, "Suangkua Conference"
ah kei bang, revolver bawm khat kuah-in, sabuai mai-ah ka tu lenlan hi.ci hi.
"No Arm" cih kammal bang azat ciangin, a bantawng a cihna aitam cici dep ing.
1969 kum pawl, Uu Dong (Dr. Suan Za Dong) house surgeon a sem lai-in
khat vei ka' hawh khat-in, maan' (Photograph) khat hong lak aa, hih maan'
"Suangkua conference" hi hong ci hi. Amah zong "Suangkua Conference" cih tawh a
theizaw pawl hi.
Ih manglai thei kicinglohna hangin, Pu Zo Khup gen bangin, a kammal
dik/maan liann ding thei keng. "Suangkua Ceasefire" cih dingin lah tua
maa-in Thual Zen tapong leh Kawl kumpi kikapna omnailo hi. Ataktak-in, Col. Van
Kulh pen, Thual Zen tapongte, akho/a zolkik ding aa, hongpai hi. Alinwan un,
Kawl Kumpi-in, hong manlo ding, nasep hoih hongpiading, Tedim gamsung ulian
nadeihlo tenguh hong gen un, piangsak (Transfer sak) ding cih khawng-in zol ci
hi. Tua hia, "Suangkua Treaty" cih ngemngam dinglah hilo mah, "Suangkua Peace
Talk or Suangkua Truce" hoh ciding ih kei leh. Minthak phuak phuak nawnlo-in,
tua hunlai aa, lai-tan nei, Sia Pum Za Langh te, Siavuan Dongno te cih mah
bangin, "Suangkua Conference" ci lel leng e. Col. Van Kulh hong pai-in, hong
zolzolo, hong lem zolo cihdan hongsuak mawk hi. Ka tan 7 lai sang kong hon tu'ng
lam hi aa, 1964 kum June or July kha pawl hi kha dingin um ing.
Tua khit a kipan, gungal lamteng buaina/so-na om a, Tedim uliante va zin
kawikawi -in va kho kawikawi hi. Kho zolo hi. Phil lui tu'n Tuithang lei(Bridge)
lam muanhuai nawnlo, Thual Zen tapongte khutsung hi ki ci aa, Myo-ok Pu Lian
Khaw Zam bang Tuithang sang Siapipa Pu Dal Za Khup-in, Anlangh lei (Bridge) lam
tawn-in ciahpih hi. Tua khit a kipan, Palikte leh Kawl galkapte-in, Thual Zen
tapongte sabeng bangin beng kawikawi hi. Thual Zen tapongte'n Tuisanzang-ah camp
sat hi. Khatvei bang Buanli khua-ah Thual Zen zingsang nilum awi, palik te'n
kap-huam uh aa, khalo-in Thual Zen tai hi. Dampi khua kiangah, palik leh
galkapte operation pai, Thual Zen te'n ambush a, Lamzangte palik Stg. Kai Zen
leh kawl galkap 2 that uh hi. Dampi khua mah-ah, Thual Zen tapongte, Lamzangte
Bo Neng Lam Za Thang company bup palik te'n man' hi.
Tedim khua Thual Zen tapong te'n luhding cih ki zaza hi. Pu Son Cin
Lian, Pu Dam Khaw Hau, Pu Neng Hau Thang leh Pu Neng Za Dal te leh a galkap
teng, Tuithang- ah hon pai-in Sang innpi ah giahphual sat nung, no na kihem khia
un, hong ci aa, ko zong Sia Khai Khaw Cin te inn-ah kagiak uhhi, Sia Ci Cin-in
ci hi. Tedim khua Tuithang sangmual pan, dulbin (Binoculars) tawh gal-et et uh
aa, tua zan Tuithangah giaklo-in, Meitei gun-ah na giak uhhi Sia Ci Cin in ci
hi.
 Meitei gungal lam teng Thual Zen tapong te vak kawikawina hong suak hi.
1965 kum, a ni akha bel thei nawn keng; Thual Zen tapong te'n Tedim
luhding/lading, cih hong kizaa aa, tuani bang Tedim khua ate'ng miteng, Saizang
khua-ah, Pu Gin Vum, Pu Kham Sial Khup, Pu Song Cin Pau cihte mawtawpi tawh
saizang kampau zaw deuh teng kinawn ziahziah, Tonzang lam-ah zong tua bangmah
mawtaw tawh ki nawn ziahziah, aa galgim nam mahmah hi. Myo-ok Lian Khaw Zam te
innkuan bang Thuklai a tai/ciah nading mawtaw om nawnlo a hih man'-in, ko jeep
tawh a sun azan-in ka pa' khasak hi.
Tua hunlai-in, Tedim palik leen pen, palik
leen lui, tu-aa, Khuado Hall sakteng hilai aa, thautang lengsawn lau-in, Myoma
palik leen veng tengbang inn-ah agiak ngam kuamah omlo hi. Myoma sumbukpi veng
ka pute leh ka veng kim-uh melthei teng bang ko-inn ah hong giak aa, inn dim
phitphet-in kilum zihzaih hi. Ka innpi uh leh anbuk (Tu aa pen hilo, sing tawh
kilam a lui pen) kikawmna dung bang antangip ciangin, bunker dan kapa' (Ka pa;
Pu La Cin Khup pen tua hunlai tak-in Lawibual hausa hi aa, Thual Zen tapong te
it pawl hilo hi.) bawl dep hi. Ka thau neih tenguh tawh kigingsa-in kiom hi. A
hang pen, Thual Zen tapong te'n kua innteng hong luh ding cih kigen theilo hi. A
hizongin, tua zan Tedim hong kiluh lo, ban-ah mailam-ah zong Thual Zen tapong
te'n Tedim hong luh nawnlo uhhi. "TUA KHIT A KIPAN, THUAL ZEN TAPONG A KICI
CI PEN THUAL ZEN GAL CI-IN KI GEN HI."
Rih police outpost zong Thual Zen tapong te'n luh aa, luh zo hi. A
hizong Teeklui te khat si hi. Khalkha khuapi zong Pu Hrang Nawl maakai-in luh
aa, luhzolo hi. Gawngmual khuate Pu Thang Khan Kap si hi. Thual Zen gal vai bei
ciangin, a luang hawm, Khalkha pan kipua aa Gawngmual khua-ah kivui hi. Zampi
khuate Pu Suan Do Nang a khe liam hi.
"Suangkua gal leh Suangkua Conference" kammal vai aa tu ateng hong at ka
hihi. "Thual Zen gal Thual Zen tapong" thu zong ih thei bangbang ki kum toto
lai ni. Pu Thang Siang (Zogam palpi) in zong hong at ngam leh, honkhat (Personal
experences) thei ding hi.

Lungdam.

Khup Khan Thang
Norman, OK
U.S.A.

No comments:

Follow Blog on Facebook

Wal-Mart.com USA, LLC