Kawlmang uksung ah gampi thoihna 3 vei khong om khinta a tuate:
1. 1948 gamthoihna.
2. 1962 gamthoihna.
3 2010 gamthoihna.
1948 Gampi Thoihna
1948 kum ciangin British kalar vaikangte paikhia ta ding cih thu om ahihmanin, Kawlmang in Buddhist leh Hindu tangthute sunga, Kawllukhu 100 khu Mangpi ( Htee-Ta-Yar-Saung Mingyi) cih a sunmang uh, tangtung ding dinmun mu kha uh ahihmanin, Kawl hilo Zomi, Kachin, Shan, Karenni leh minam tuamtuam ukpi, hausa leh makai leh laithei madawk zaw deih teng zol uh a thoih huaite thoih, phathuaite phatpak, amau lungkim pak nangin, kipaksak pak uh a, tuni a kawlgam kici, gamlim huam sung tengah, gampi thoihna khat nei khengkhangin, zong lawhcing mahmah in, Kawlmang nuai ah, na kuun diamdiam uh hi.
Tua huhau mahin Vuangyi, MP, Menzi, Mangpi, Vuandok, Mya-uk, sang sia, lai-at, piada leh galkap lubiik leh lubok a kipan Kawl khasum sangin, nuam bang kisa ngeingai in, atua ci den ding bang kisa liang hi. Ahihhangin Kithoihpina hong man ciangin, Kawlte a hapak uh hong dawk kik pah, amei uh zong hong po in, adawi muul uh hong selkhia in, Kithoihpina a dawithoih sa nekha ukpi leh hausate hong ne masa in, a thuneihna uh lakkhiat sak uh hi. Tua khit ciangin, makai leh mipil zawdeuh teng abanbanin, hemkhia uh a, khutguak tawh Zogam hong ciahkik thelthel uh hi. Galkap lubiik teng zong Innsein gal leh akisapna teng vuah, azat paat khit dipdeep uh ciang, abanbanin abawkte uh hong lakhia kik in, pension them tawh, niinbungah seng kik ziau uh hi.
1962 Gampi Thoihna
Akhansia uh hong suuk lua mahmah ahihmanin, 1962 kum ciangin gamthoihna khat hong nei leuleu uh a, Zomi sunga, galkap lubiik leh pilna nei leh kumpi nasem zalian teng, thoihnapi khat hong nei leuleu uh hi. 1974 kum ciangin,Chin Speciat Division pan Chin State cih min kilaihna khat mitphial bawl uh a, a sabaak bang alian mahmah ding sa in, Mi tampi cilphul mahmah man uh hi. Khangno khenkhat bangin, tua ci zaw leh, tuaci zaw leh ci a, deihsak tak banga ngaihsutna pia kei uh hi. Khangno ngaihsutna pia teng, a thu uh la cih thadah, akno luah in luak uh a, gilbem ah tawlkhat seng zawsop hi. Makaite kithoih sa them khong hong nek khak khit uh ciangin, pheisam bangin abanbanin nekik uh a, atawpna ciang nebei uh hi.
2010 Gampi thoihna
Akhansiatna tenguh mipi te'n hong theihkhiat leuleu uh ciangin, mipite sogawp lau uh ahihmanin, 1990 kumin, a makai teng khemna in 1990 kiteelna tawh thoihpak a, mipi soteng daisak uh hi. 1990 kiteelna ah khenkhat bang tutung eipawl nek hun ding hita ci in, atakpi mah sa in,muuknuul khol keei uh hi. Ahihhangin, Kawlmangin a dawi-ai zatna pak bek hi in, 1990 MP leh makai teng muuk-nel ding ci thadah gilbem ah thong-ann ne dingin seng ziau hi.
2010 kum ciangin 1990 kum a athoih siang zawhloh teng uh thoihkikna khat hong nei leuleu uh, acilin khawsung khawpua gilkial diak teng, bek thoih zo uh ahihmanin kuuitung phalo hi.Anunciangin sum leh pai, hiam leh hei, thukhum, thukha a kipan hatna aneih khempeuh uh zangkhai a, hong thoihpina hong bawl uh leh, kial leh taak in kum 60 sung agawi, makaite leh mipi khenkhat te muinam thuakzolo in, acilin damdam kikhin liitliit uh a, tu'n zum zong zumzo nawnlo in " Voksa Kiduh Hi" ci in delzenin dawithoih pawi lam ah tai kidem ngengai zel hi.
Atei kisa zawdeuh khenkhat bang amau bek pailo in, Puaisar bang semin, mi atam theithei in kawlmang dawi thoih pawi a siim nangin in, ki manlah sak mahmah uh hi.
Thukhupna
Bangteng hileh Kawlmang in a 3 veina hong thoih hong khemna hita ahihmanin, akuamah peuh i pilvang ding kisam mahmah ta hi. Khatvei hong kikhem leh hong khemte mawhna, nih vei hong kikhem leh i nih a mawhna, thumvei hong kikhem leh Zomi leh Zogam mawhna hong hi ding hi. Anungta pasian bia Zomi Christain te leh Christian gam Zogam in Milimbiate dawithoihsa siim peuh in, kuankuan nawn kei ni, pheisam-ai kigen banga, them khong hong siampak ding a, tua khit ciangin i innkuanbup a hong nek kik ding deihhuai, ngaphuai mahmah nawnlo hi.
Gendaan dang khat in gen leng, tumh khat i nek khak leh mi mawhna, tumh 2 na i nek lai leh i mawhkhopna, tum 3 na tan i nek leh bel kuamah kingawh zolo dinga, " EI" mahmah hailua ki hi ding hi. Ahih kei leh Pute Tumh Hi ci a, limsa ngiat khong hi ding hi hang.
Gendaan dang khat in gen leng, tumh khat i nek khak leh mi mawhna, tumh 2 na i nek lai leh i mawhkhopna, tum 3 na tan i nek leh bel kuamah kingawh zolo dinga, " EI" mahmah hailua ki hi ding hi. Ahih kei leh Pute Tumh Hi ci a, limsa ngiat khong hi ding hi hang.
No comments:
Post a Comment