Friday, August 24, 2012

Zogam Right to Food ( I Ann Tanvo)

Tu phingphinga Ann Tanvo suut dinga, i om pan zong a lungkham huai mahmah  hi, cih tawh thu kong i hong nuam hi.

Politics leh Human Rights tuamtuam tawh kisai, Kawlgam in school leh khawtual sung ( society) ah kizelh ding deihlo ahihmanin, khambawl selbawl ahihmanin, mipi sungah kuaman i tanvote kitheician lo takpi mah ahihi.

Tuabang dinmun hudim dinga gamgi siksan in nasepna tampi om a, Democracy gamte pan zong huhna tampi om ngei a, kisinsakna (training, workshop, seminar) te zong kum 20 valsungin, sim zawhloh phial om khin hi.

Ahihhangin abuaihuai khat ah tua training te ah Zomi tampi kikahsak napi, kuaman Zomi sungah hawmsawn ngeilo uh hi. Kisinna kah sunga, ann kivakte gilpheng zen in, anek khit uh ciang, lamsap abei taktak zah sang tamzaw ngen in, ciahkik leltak uh hi. Kuamah Human Rights Activist suak omlo in pumpheng suak zaw uh hi. Human rights Training abawl te'n zong sumbawlna nam khat bek in, ngaihsun uh a, sum bangzah cian ding cih bek tawh buai uh ahihman un, training in bangzah muibun hiam cih enkik nawnlo uh hi.

 Zomi min tawh Human Rights kiphuante lah, Kawlte nektum daan teng eng a, koi ah ka liaktum ding a om diam?, ci a dak gakgak ciang bek vive hi lel hi. Mipi lak ah CHRO, ZHRF leh adangdang na zangei uh hiam? ci in dong leng, atamzaw lukhuat ding uh hi. Khat leh 2 in atal, adek leh aluzaang 3 vei bang akhuat khit ciang, za ngei ung bel cisam ding uh hi.

Hibang thu 2 hanga mipi te'n i tanvo theilo  dai dide in, gilkial  theem dingdeng zeenpi,  AW khat zong suah ngamlo ai-mit-deh bang ki hihi.Sazaate leh Kawl Penglam Bute hehpihna a, thuteng kinga sa niloh hi hang. Kawlgam pan anntang hong kikhaktan leh bang suak ding i hiam?ci in ki patau lehbung hi.

Kawlgam pan anntang hong kikhak leh bang suak ding i hiam? cih tawh kisai Lamka ZRA Bupipa Pu Thang Lian Pau pau kawmpak leng " Tuabang hong khaktan uh leh,  Zogam Independence kong pia uh hi, Kawl te'n hong cihna uh ahihi". Tuabang i tuah leh  mipi annnek ding pen Bosnia gam banga UNO kahiang UNHCR leh FAO te mawhpuak hong hi lel dingin, Full Gospel pauleng anuamhuai mahmah na hi ZAWSOP hi.

Hun khat lai a Tedim Myoma veng tangvalte ciamnuih bang leh " Thei Hah Lua" cih ding hi.

Bangteng hi leh, tuni a i gennop bulpi in, i thulu ah kisuang veva mah bangin, Ann Tanvo thu ahihi.

Ann Tanvo i cih bang hiam?

Ann Tanvo i cih pen English pau ah atom in Right to Food kici ziauziau in, a tangcing taktak in bel Right to Adequate Food kici  hi. Righ to Adequate Food cih ciangin, gilpi dim nang peuh a, tha om tawh omlo tawh, gilpi leh gilzang teng hu phepha pong ding cihna hilo hi. Tuamah bangin buhcim leh vaimimcim gilvah nang pongpong ci a, tui tampi nih lialua a, hawp damdamh ding cih zong hilo hi.  Tha le zung a pai ding ann kisam bangbang kiningcing tak a ngah khuan cihna hi.

The Right to Adequate Food cih kammal pen ICESCR kici UNO i International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights pan kammal kila hi.

UNO Ann Tanvo Tangkopa UN Special Rapporteur on The Right to Food in, 2002 kumin Ann Tanvo tawh kisai anuai bangin hilhcian hi.

Hih link mek in ANN KHAM TANVO ahih kei leh hih anuai a copy inla, na browser ah paste in http://www.fao.org/righttofood/principles_en.htm

Atunga tangkopa gen pen agen bang lianlian in letkhia ni cileng, comma tampi tawh laigual saupi pha in, tel hak mahmah ding ahihmanin, a point in dok khia leng anuai bang ahihi.

Ann Kham Tanvo ' The Right to Adequate Food' i cih pen:
  • Mihing Tanvo hi.
  • Mihing khempeuh i pianke'n, kuamah khenkhiatsak theihloh leh sutsak theihloh tanvo hi.
  • Akua ma peuh in sum tawh lei ahizong, sumlo tawh ahizongin, a ann nektawm ding,  ngah theih nang lampi a neih den, aki hong sak den ding ahihi.
  • Akuamapeuh in tua ann ding pen akicing leh gilvah khop angah den ding ban ah, tha om theih nang a kisam zah angah ding ahihi. ( Vitamins, Protein, Minerals tuamtuam kicing ding cihna hi.) 
  • Tuabanga a Ann Tanvo pen a ma ngeina ann huan daan tawh  kituak a anek theih ding ahihi. ( Gentehna Vaimim ciim leh sasolgep , tangcim leh kaikuang kanh zasan tawh gawi duh zahzah cih bang.)
  • Tua a ann tanvo in pumpi taksa, lungsim leh kha a cidam sakzo ciang ahih ding hi.
  • Tua ann tanvo in mimal bek hilo in ama khawtual zong huam hi.
  • Ann hanga launa, dipkuatna tawh mihing khat peuh a omloh ding hi.
  • Nektawm ann ding tangial bek  a mihing vaang ( Human Dignity) akiam/abei lawh loh ding hi.( Gentehna in huukman, laanman hilo a, nek ding omloh man a, suzuak tawzuak  a vangkiam lawhna, annman leiba hanga kisungsiatna, tual le khual kianga anntaw duaiduai a zahlakna, innkuan vak nang numeite  sun-innteng  zan-delhphah a vaangbei  nasepna, innlamte nek ding khual man a, gamdangah mi gammite thaman sang tawm zaw pekpek a, sum themcik tawh ganhing bang liang a nasepna cih bang tuamtuam.)
  • Mihing khatpeuh ann leltak hanga a lungsim dipkuat, linglong a om loh ding. Atunga i hih theih zahzah a i lehkhiat teng pen Ann Tanvo khiatna laigil ahihi. 

Mipi tel theih zawk ding leh sangsiam zawk nanga, agelh thei, agen thei i om leh gelh zuahzuah, gen khiat ziahziah ciat ding ahihi.

Politician leh Pasian nasem te'n mipi sungah awareness nakpi a i bawl ding ahihi. Mipi hinglaite gilkial awlmawhlo poitician pen misite makai ut hi lel hi..Tuute gilkial awlmawhlo tucing pen tuu sane ngiapi ut zaw hi lel hi.

Atawpthukhupna ah i gennop khat om in, tua in bang hiam cih leh RUM gam  Republic of  the Union of Myanmar ( deudau zawzen ) pen, leitung ah akhangtolo pen gam khat in kiciamteh a, tua RUM sungah Zogam pen akhangtolo penpen gamin zan deuh nasan in, hong ki SELPHO lai hi. Tuta abaih leh Ann Tanvo beek ngah zawh nang a,  Zomi leh Zogam in " The Right to Rebel" i zat kul liang leh kilawm ta hi.

Banghang hiam cih leh leitungah Self-determination kici Ki-tualvaihawmna pen Inntuan khuan (Right to Secession) tawh kizomsak nawnlo uh hi. Ahihhangin Gross Human Right Violation kici mihing mangthang zo liang dinga,  tanvote akheng aval a suksiatsak athuak minamte bel,  International Law in  maisak leuleu hi.

Myanmar in Zomi te Ann Tanvo nangawn hong nialsakna pen Gross Human Rights Violation ahihi. Zomi leh Zogam buppi Anntaw in Zogam pan kikuankhiakhia sak ta a,  tua pen Myanmar  te Genocide  hi pah hi. 

Leitungah mihing khawsakna Human Civilisation a kipat zawh kum 10,000 valta a, tuasungin Zomi leh Zogam kum khat mahmah zong Kawlte vaksa in ki ding nailo  hi. Zomite siatni phatni ah  ei leh ei khe a ding dente i hihi.










No comments:

Follow Blog on Facebook

Wal-Mart.com USA, LLC